स्वघोषित बाबांकडे लाेक का धाव घेतात ॽ

उत्तरार्ध)

बरेच लोक विशेषत: उच्च वर्गातील लोक खूप तणावाखाली असतात. ते हा तणाव कमी करण्यासाठी एका सोप्या मार्गाच्या शोधात असतात. त्यांना अनेकदा पैशाने आनंद विकत घेण्याची तीव्र इच्छा असते.

अनेक अनुयायी कर्जमुक्त होणे, नोकरी मिळवणे किंवा कठीण आणि प्रतिकूल आर्थिक परिस्थितीत एखादी मोठी संधी मिळवणे यांसारख्या आर्थिक समस्यांवर चमत्कारिक उपाय शोधण्यासाठी या व्यक्तींना भेट देतात. ज्या राजकारण्यांचे सामाजिक संबंध कमकुवत असतात किंवा वरिष्ठ अधिकाऱ्यांशी त्यांचे संबंध अधिकच बिघडत जातात, ते निवडणुका जिंकण्यासाठी, मतदारसंघातील वैर संपवण्यासाठी, सरकारमध्ये पदे मिळवण्यासाठी आणि इतर राजकारण्यांचा पाठिंबा मिळवण्यासाठी अशा केंद्रांमध्ये आंधळेपणाने जातात. बुवा आणि बाबा आपले अवैध धंदे सुरक्षित ठेवण्यासाठी अशा सरकारी अधिकाऱ्यांवर आणि सत्ताधारी राजकारण्यांवर नियंत्रण ठेवतात.

बरेच लोक विशेषत: उच्च वर्गातील लोक खूप तणावाखाली असतात. ते हा तणाव कमी करण्यासाठी एका सोप्या मार्गाच्या शोधात असतात. त्यांना अनेकदा पैशाने आनंद विकत घेण्याची तीव्र इच्छा असते.

खरे तर, अनेक भोंदू लोक आपला संदेश याच उच्चभ्रू वर्गाला डोळ्यासमोर ठेवून तयार करतात आणि त्यांना आपल्या जाळ्यात ओढतात. बहुतेक वेळा, भावनिकदृष्ट्या कमकुवत असलेले लोक आपल्या मित्रांच्या सल्ल्याचे पालन करतात. ते अशा बाबांच्या परंपरांकडे ओढले जातात आणि आश्रमांचा भाग बनतात. चंगळवादी संस्कृतीला भेडसावणाऱ्या सामाजिक आणि आर्थिक समस्या अशा बाबांच्या हाताखाली येतात. देव, धर्म आणि नीती सोडून अशा भोंदुगिरी बाबाकडे जाणारे लोक हे सामाजिकदृष्ट्या निराश व्यक्ती आहेत. यशस्वी होण्याची खात्री नाही, निवडणुकीतील लढत संशयास्पद असते, निकाल संशयास्पद असतात, व्यवसायाच्या अंदाजावर विश्वास नसतो, अपेक्षाभंग होतो, व्यवसायात अपयश येते, निराशा येते, मुले होत नाहीत, गरिबीचे दु:ख, फसवी भूमिका, उच्चभ्रू समाजाची संस्कृती, मित्रांचे सल्ले, यांसारख्या काही कारणांमुळे लोक अशा भोंदूबाबांकडे जातात.

काही बाबा अमली पदार्थ मिसळून त्याचे व्यसन लावू शकतात. मानसाला असे वाटते की आपल्याला देव आणि आनंद मिळत आहे, पण प्रत्यक्षात स्वत: फक्त अमली पदार्थांच्या नशेत असतो. तुम्ही अमली पदार्थांच्या प्रभावाखाली आहात हे तुम्हाला माहीत नसल्यामुळे तुम्हाला एक विशेष आकर्षण आणि एक विलक्षण भावना जाणवते. पूर्वी काही बाबांनी यासोबत लैंगिक संबंधांचाही समावेश केला होता.

भारतातील फसव्या ‘बुवां’ आणि ‘बाबा’ (बनावट देवपुरुष) यांचा प्रभाव दूर करण्यासाठी, त्यांच्याकडून वारंवार होणाऱ्या मानसिक हेराफेरीचा सामना करण्याकरिता विवेकपूर्ण शिक्षण, कायदेशीर कारवाई आणि सामाजिक जागृती या सर्वांच्या समन्वयाची आवश्यकता आहे. अशा फसव्या राजकारण्यांना निवडून देऊ नका. जाती, गट, पैसा, लाचखोरी, लूटमार करणाऱ्या लोकांपासून दूर राहिले पाहिजे ह्यांची पर्वा न करता लोकांनी हुशार व्हावे. आध्यात्मिक मार्गदर्शन आणि अंधश्रद्धा यांमधील फरक ओळखण्याचे सामर्थ्य लोकांना देण्यासाठी शिक्षण हे प्रमुख साधन आहे. घोटाळेबाजांकडून वापरल्या जाणाऱ्या सामान्य युक्त्यांबद्दल जनतेला माहिती देण्यासाठी स्वयंसेवी संस्था, स्थानिक पोलीस आणि स्वयंसेवकांनी कार्यशाळा आयोजित केल्या पाहिजेत. एखाद्या व्यक्तीचे, विशेषत: जेव्हा ती व्यक्ती अलौकिक शक्ती असल्याचा दावा करते, आंधळेपणाने अनुसरण करण्याऐवजी प्रश्न विचारण्याच्या वृत्तीला (तार्किक विचारांना) प्रोत्साहन देणे गरजेचे आहे.

काही आध्यात्मिक संस्था, आश्रम, गुरू, संत,सद्गुरु समाजात संस्कृती आणि नैतिक मूल्यांचे रक्षण करत आहेत. खरे तर, ते भारताला उभे करणारे आधारस्तंभ आहेत. या संप्रदायाच्या अंतर्गत असलेल्या व्यक्तींना भारतीय संस्कृतीत चांगली मान्यता आहे. ते भोंदुगिरीचा सराव करत नाहीत. एका चांगल्या भारतासाठी अशा समर्पित संस्था आवश्यक आहेत. ते सर्वोत्तम शैक्षणिक संस्था आणि सामाजिक सुधारणा संस्था चालवत आहेत. त्यांचे नियम आणि मूल्ये भारतीय संतांकडून मान्यताप्राप्त आहेत. ते जवळजवळ सर्वच धर्मांमध्ये दिसतात. बाबा आणि बुवांची भोंदूगिरी वृत्ती ही समाजाची घातक वृत्ती आहे. हे कायदेशीर प्रक्रिया व नैतिक शिक्षणाद्वारे थांबवले पाहिजे. या संदर्भात सरकार आणि गैर-सरकारी संस्था अधिक चांगली भूमिका बजावू शकतात. त्यांना बढती दिली पाहिजे. लोकांनी कष्ट सहन करण्यासाठी नैतिकदृष्ट्या कणखर असले पाहिजे. त्यांनी शॉर्टकटचा अवलंब करू नये. ते भ्रष्ट आणि लाचखोर नसावेत. राजकारण्यांनी आपल्या सर्व व्यवहारांमध्ये नैतिक मूल्यांचे पालन केले पाहिजे. त्यांनी स्वार्थी ठेकेदार व दलालांपासून दूर राहावे. त्यांनी थेट सामान्य लोकांशी संवाद साधावा. 3000 वर्षांपूर्वी आर्य चाणक्याने राजांना व शासकांना अशीच मूल्ये शिकवली. हीच भारताची ओळख आहे. महिलांना अशा भोंदूगिरी प्रथांपासून संरक्षण दिले पाहिजे. त्या अशा भोंदू संप्रदायांच्या बळी ठरतात.

 डॉ. वसंतराव जुगळे