तुळजाभवानीच्या दर्शनासाठी भाविकांचा महापूर; भवानी तलवार अलंकार महापूजेने मंदिरात शिवशौर्याचा जागर
भवानी तलवार अलंकार महापूजेने शिवशौर्याचा जागर
छत्रपती शिवाजी महाराजांना स्वराज्याच्या रक्षणासाठी श्री तुळजाभवानी देवीने भवानी तलवार प्रदान केली, अशी पारंपरिक लोकधारणा आहे. या तलवारीच्या आशीर्वादाने स्वराज्य स्थापनेच्या कार्याला बळ मिळाले, अशी शिवभक्तांची श्रद्धा आहे. या ऐतिहासिक परंपरेचे स्मरण आणि वारसा जपण्यासाठी शारदीय नवरात्र महोत्सवातील आठव्या माळेला देवीची भवानी तलवार अलंकार महापूजा मांडली जाते.
या पूजेमुळे मंदिरात धार्मिक उत्साहाचे वातावरण होते. देवीच्या दर्शनासाठी राज्याच्या विविध भागांतून भाविक तुळजापुरात दाखल झाले होते. शनिवारी रात्री श्री तुळजाभवानी देवीची मोर वाहनातून छबिना मिरवणूक काढण्यात आली. या पारंपरिक धार्मिक सोहळ्याला मान्यवर, पुजारी, सेवेकरी आणि भाविक उपस्थित होते.
दर्शनासाठी आठ ते दहा तासांची प्रतीक्षा
आठव्या माळेला रविवारची सुट्टी आल्याने भाविकांच्या संख्येत मोठी वाढ झाली. परिणामी, सर्वसाधारण धर्मदर्शनासाठी आठ ते दहा तासांचा कालावधी लागत असल्याचे चित्र होते. वाढत्या गर्दीचे नियोजन करण्यासाठी मंदिर संस्थानकडून 300 रुपयांचा देणगी दर्शन पास बंद ठेवण्यात आला होता.
दुसरीकडे, एक हजार रुपयांच्या दर्शन पासधारकांना साधारण अर्धा ते एक तास प्रतीक्षा करावी लागत असल्याचे दिसून आले. छत्रपती शिवाजी महाराज महाद्वाराजवळील अभिषेक हॉल परिसरात दर्शन पासधारकांच्या रांगा नियंत्रित पद्धतीने पुढे सोडल्या जात होत्या.
रांगा रोखल्याने काही ठिकाणी गर्दी
अभिषेक हॉलमधून पुलाच्या दिशेने भाविकांना सोडताना काही वेळा रांगा थांबवण्यात येत असल्याचे चित्र दिसले. त्यामुळे चिंतामणी परिसरासमोर भाविकांची मोठी गर्दी जमा होत होती. पुलावरून पुढे जाण्यासाठी भाविकांना प्रतीक्षा करावी लागत असल्याने मंदिर परिसरात एका बाजूला गर्दी, तर दुसऱ्या बाजूला पुढे जाण्यासाठी थांबलेले भाविक असे दृश्य पाहायला मिळाले.
मंदिराच्या मुख्य महाद्वाराजवळ शिखर दर्शनासाठी येणाऱ्या भाविकांचीही मोठी गर्दी होती. दर्शनासाठी आलेल्या भाविकांमुळे मंदिर परिसरातील प्रमुख मार्गांवर वर्दळ वाढली होती. वाढत्या गर्दीच्या पार्श्वभूमीवर दर्शन रांगा, प्रवेश व्यवस्था आणि भाविकांच्या हालचालींचे नियोजन सुरळीत ठेवण्याचे आव्हान मंदिर प्रशासनासमोर होते.
बाजारपेठांमध्येही नवरात्रोत्सवाची रेलचेल
तुळजापुरातील मंदिर परिसरासह प्रमुख रस्ते आणि बाजारपेठांमध्ये भाविकांची गर्दी वाढली होती. पूजा साहित्य, प्रसाद आणि धार्मिक वस्तूंच्या खरेदीसाठी दुकानांमध्ये मोठी वर्दळ दिसून आली. भाविकांच्या वाढत्या संख्येमुळे व्यापारी वर्गातही उत्साहाचे वातावरण निर्माण झाले.
नवरात्र महोत्सवाच्या पहिल्या सात माळांमध्ये अपेक्षेइतकी गर्दी नसल्याने यात्रेतील आर्थिक उलाढालीवर दुष्काळी परिस्थितीचा परिणाम जाणवत असल्याचे चित्र होते. मात्र, आठव्या माळेला रविवारची सुट्टी आल्याने भाविकांची संख्या अचानक वाढली. त्यामुळे मंदिर परिसर आणि बाजारपेठांमध्ये पुन्हा चैतन्य निर्माण झाले.
मान्यवरांची उपस्थिती
देवीच्या धार्मिक सोहळ्याला महंत तुकोजीबुवा, महंत याकोजीबुवा, सोलापूर महानगरपालिकेचे आयुक्त डॉ. सचिन ओम्बासे, अप्पर जिल्हाधिकारी प्रकाश अहिरराव, नगराध्यक्ष विनीद गंगणे, तहसीलदार अरविंद बोळंगे, तहसीलदार माया माने, सहायक व्यवस्थापक जयसिंग पाटील, नागेश शितोळे आणि अनुप इमाले यांच्यासह पुजारी, सेवेकरी व भाविक उपस्थित होते.
नवरात्र महोत्सवाच्या अखेरच्या टप्प्यात भाविकांची वाढती गर्दी लक्षात घेता दर्शन व्यवस्था, रांगांचे नियोजन आणि मंदिर परिसरातील गर्दीचे व्यवस्थापन सुरळीत ठेवण्यावर प्रशासनाला भर द्यावा लागणार आहे. आठव्या माळेला झालेल्या गर्दीमुळे तुळजापुरात नवरात्रोत्सवाचा उत्साह पुन्हा शिगेला पोहोचल्याचे चित्र दिसून आले.
