‘ट्राय’ने कॉल्सची फसवणूक रोखण्यासाठी व्याप्ती वाढवली

1601 नंबरची राहणार आता अधिकची व्याप्ती :दूरसंचार कंपन्या 90 दिवसांच्या आत नंबर जारी करणार

वृत्तसंस्था, नवी दिल्ली

भारताची दूरसंचार नियामक संस्था, भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण (ट्राय) ने नुकत्याच 1600 नंबर सिरीजची व्याप्ती वाढवली आहे. आता बँकिंग, वित्तीय सेवा आणि विमा व्यतिरिक्त, वीज, पाणी, गॅस, एलपीजी आणि कुरिअर-लॉजिस्टिक्स कंपन्यांनाही ही विशेष नंबर सिरीज वापरता येईल.

या कंपन्यांना 1601 नंबर सिरीज जारी होईल. या निर्णयाचा उद्देश ग्राहकांना खरे आणि बनावट कॉल्स ओळखण्यास मदत करणे आणि कोणत्याही प्रकारची फसवणूक किंवा कंपनी किंवा संस्थेची बनावट ओळख रोखणे हा आहे. ट्रायच्या मते, योजनेच्या पहिल्या टप्प्यात, 1601 सिरीजचे नंबर वीज वितरण कंपन्या, पाणीपुरवठा कंपन्या, शहरी गॅस वितरण कंपन्या, एलपीजी वितरण कंपन्या आणि इतर युटिलिटी सेवा पुरवठादारांना वाटप केले जातील. याव्यतिरिक्त, कुरिअर कंपन्या, एक्सप्रेस लॉजिस्टिक्स कंपन्या, पार्सल डिलिव्हरी सेवा प्रदाते आणि मालाच्या वितरणात गुंतलेल्या फ्रेट आणि लॉजिस्टिक्स कंपन्यांना देखील ही नंबर सिरीज वापरता येईल.

कंपन्या 90 दिवसांच्या आत हे नंबर जारी करतील

कंपनी किंवा संस्थेची पात्रता तपासली जाईल. यामुळे हे देखील सुनिश्चित केले जाईल की 1601 नंबर सिरीजचा वापर केवळ व्यवहार आणि सेवा-संबंधित कॉल्ससाठीच केला जाईल. या नंबर्सवरून प्रमोशनल किंवा जाहिरातीसंबंधी व्हॉईस कॉल्सना परवानगी दिली जाणार नाही. ट्रायने स्पष्ट केले आहे की, या सेवांसाठी प्लॅटफॉर्म प्रदान करणाऱ्या मध्यस्थ किंवा अॅग्रीगेटर्सना 1601 नंबर सिरीज जारी करणार नाही.

एका निवेदनात ट्रायने म्हटले आहे की, ‘बीएफएसआय क्षेत्र आणि सरकारसोबतच्या संवादाचे स्वरूप अत्यंत महत्त्वाचे आणि संवेदनशील होते. त्यामुळे, बीएफएसआय आणि सरकारी कॉल्सशी संबंधित 1600 सिरीजला इतर क्षेत्रांच्या सेवा आणि व्यवहारांशी संबंधित कॉल्सपासून वेगळे करण्यासाठी 1601 सिरीज सुरू करण्यात आली आहे.’

ट्रायचे हे पाऊल अशा फसवणूक करणाऱ्यांना आळा घालण्याच्या दिशेने महत्त्वाचे मानले जात आहे, जे सामान्य 10-अंकी मोबाईल नंबरवरून कॉल करतात आणि बँक, कंपनी किंवा इतर कायदेशीर संस्थेचे प्रतिनिधी असल्याचा दावा करतात. ग्राहक 1601 सिरीजमधून येणारा कॉल अधिकृत सेवा प्रदात्याकडून आलेला आहे हे सहज ओळखू शकतील. यामुळे बनावट कॉल आणि ओळखी  तयार करून होणारी फसवणूक कमी होण्यास मदत होऊ शकते.

ट्रायच्या एका ताज्या अहवालानुसार, आर्थिक वर्ष 2026-27 च्या पहिल्या तिमाहीत 1600 नंबर सिरीजमधून सुमारे 1.15 अब्ज कॉल करण्यात आले. ट्रायने  बँकिंग, वित्तीय सेवा आणि विमा क्षेत्रातील कंपन्यांना व्यवहार आणि सेवा-संबंधित कॉलसाठी 1600 नंबर सिरीजचा वापर अनिवार्य केला होता. ही सिरीज सरकारी एजन्सीद्वारे नागरिकांना कॉल करण्यासाठी देखील वापरली जाते.