जगातील सर्वात जुनी गुहा

इतिहास जाणून घेतल्यावर व्हाल चकित

जगात काही अशा गुहा आहेत, ज्या नैसर्गिक रचनेपेक्षा अधिक वैशिष्ट्यापूर्ण आहेत. या गुहा मानवी इतिहास आणि अस्तित्वाच्या जीवनापासून लाखो वर्षे जुन्या आहेत.

लेआंग करम्प्युंग गुहा, इंडोनेशिया

जगातील सर्वात जुनी गुहा चित्रकलेचा मान सध्या इंडोनेशियाच्या सुलावेसी बेटावरील लेआंग करम्प्युंग गुहेला प्राप्त आहे. 2024 मध्ये झालेल्या एका संशोधनात तेथे कमीतकमी 51,200 वर्षे जुन्या गुहाचित्राचा शोध लागला होता. ही कलाकृती एका रानडुक्कराला तीन मानवासारख्या आकृतींसोबत संभाषण करताना दाखविणारी आहे. यातून माणूस 50 हजार वर्षांपूर्वी देखील कहाणी मांडण्यास सक्षम होता असे कळते. चित्राचे वयोमान जाणून घेण्यासाठी लेझर आधारित यूरेनियम सीरिज तंत्रज्ञानाचा वापर करण्यात आला होता.

माल्ट्राविएसो गुहा, स्पेन

स्पेनच्या या गुहेत वैज्ञानिकांनी जवळपास 64,000 वर्षे जुन्या लाल हाताचे स्टैंसिल शोधले आहेत. हे युरोपमध्ये आधुनिक मानव दाखल होण्यापेक्षाही जुने आहेत. याचा अर्थ ही कलाकृती निएंडरथलने निर्माण केली होती, ज्यामुळे केवळ होमो सेपियंसच प्रतिकात्मक अभिव्यक्तीत सक्षम होते ही दीर्घकाळापासूनची धारणा चुकीची ठरली आहे.

थेलम गुहा, दक्षिण आफ्रिका

जर सर्वात जुन्या गुहेला कलेएवेजी मानवी वापराने मोजण्यात आल्यास दक्षिण आफ्रिकेची ही गुहा बेजोड आहे. प्रारंभिक मानव पूर्वज हजारो वर्षांपूर्वी येथे राहत होते असे पुरातात्विक पुराव्यांमधून कळते.  गुहेच्या आत खोलवर होमो हॅबिलिसशी निगडित दगडी अवजार मिळाले आहेत. याहूनही चकित करणारी बाब म्हणजे जवळपास 10 वर्षांपूर्वी नियंत्रित आगीच्या वापरातून याचा शोध लागला आहे. यामुळे ही गुहा माणसांकडून आजच्या वापरातील सर्वात प्रारंभिक ज्ञात स्थळांपैकी एक ठरली आहे.

भीमबेटका गुहा, भारत

मध्यप्रदेशात भारताचे भीमबेटका रॉक शेल्टर मानवी इतिहासाचे आणखी एक रत्न आहे. या गुहांमध्ये सुमारे 30 हजार वर्षांपेक्षा अधिक जुनी चित्रं आहेत. यात शिकारीची दृश्यं, प्राणी, नृत्य आणि दैनंदिन जीवन दर्शविण्यात आले आहे. हे ठिकाण युनेस्को जागतिक वारसास्थळ ठरले आहे.