4 डोळे असणारा मासा खरा पूर्वज
पृथ्वीवर जीवनाची सुरुवात सुमारे 518 दशलक्ष वर्षांपूर्वी झाली होती. तेव्हा कँब्रियन काळ सुरू होता आणि समुद्रात छोटे छोटे मासे होते, हेच मासे आजच्या काळातील माणूस, माकड आणि सर्व वर्टिब्रेट्सचा सर्वात जुने ज्ञात पूर्वज मानले जातात. परंतु आता एक चकित करणारा शोध लागला आहे. या माशांना 4 डोळे होते असे आता कळले आहे. 4 डोळे असलेल्या माशांना मायलोकुनमिनगिड्स म्हटले जाते, जे आमचे दूरचे पूर्वज होते. यासंबंधीचा शोदा नेचर नियतकालिकात प्रकाशित झाला आहे.
चीनच्या दक्षिण हिस्स्यातील चेंगजियांग फॉलिस बेड्समधून 2019-24 पर्यंत वैज्ञानिकांनी अनेक जीवाश्म मिळविले, यात दोन प्रकारच्या मायलोकुनमिनगिड्स मासे सामील आहेत, हायकोयुचित्स इर्काकुनिसस आणि एक निनावी स्पीशीज यात आहे. हे मासे केवळ एक इंच लांबीचे होते. जबडेरहित होते आणि टोकदार नाक असलेले होते. परंतु सर्वात खास बाब म्हणजे त्यांच्या डोक्यावर चार डोळे होते, दोन मोठे डोळे डोक्याच्या दोन्ही बाजूला तर दोन छोटे डोळे मध्यभागी वर होते. हे डोळे कॅमेरा-टाइम होते, म्हणजेच इमेज फॉर्म करण्यासारखे, जसे मानवी डोळे असतात. जीवाश्मात हे काळ्या डागांच्या रुपात संरक्षित मिळाले, ज्यात मेलानोसोम्स होते, जे रेटिनाच्या पिगमेंटशी मिळतेजुळते आहेत.
वैज्ञानिक थक्क
हा शोध आमच्या वर्टिब्रेट इवोल्युशनचा विचार बदलतो, आमचे पूर्वज धोकादायक जगतात नेविगेट करण्यासाठी व्हिज्युअली अत्यंत अॅडव्हान्स्ड होते, त्या काळात कँब्रियन एक्सप्लोजन सुरू होते, जेथे जीवन वेगाने विविध होत होते आणि मोठे शिकारी उदयास येत होते. छोटे, नरम शरीर असलेल्या या माशांना वाचण्यासाठी अधिक डोळ्यांची आवश्यकता होती. अधिक फील्ड ऑफ व्हिजन आणि प्रभावी डिटेक्शनसाठी असे अध्ययनाचे सहलेखक जॅकोब विनेथर यांनी सांगितले आहे.
युनेस्को वारसास्थळ
दोन छोटे डोळे नंतर इवॉल्व होत पायनियल ग्लँडमध्ये बदलले जे आज आमच्या मेंदूत असतात आणि लाइटसेंसिंग करतात. काही आजच्या जबडेरहित मासे म्हणजेच लँप्रीमध्येही पायनियल ऑर्गन टॉपवर असतो. वैज्ञानिकांनुसार 4 डोळे वर्टिब्रेट्सच्या अॅन्सेट्रल कंडिशन होती. नंतर इवोल्यूशनमध्ये दोन डोळे गायब झाले किंवा बदलले कारण दोन डोळे पुरेसे ठरले आणि ऊर्जा वाचविण्यासाठी दोन गायब झाले. हे जीवाश्म इतके विस्तृत आहे की नरम डोळेही प्रिझर्व्ह झाले, जे दुर्लभ आहे. चेंगजियांग स्थळ युनेस्को वारसास्थळ आहे, जेथे कँब्रियनच्या हजारो स्पीशीजचे फॉसिल मिळतात.