रुपयाची सलगची घसरण

डॉलरच्या तुलनेत 23 पैशांनी प्रभावीत होत रुपया 91.1 वर राहिला

नवी दिल्ली : 16 डिसेंबर रोजी, पहिल्यांदाच डॉलरच्या तुलनेत रुपया 91 रुपयांच्या वर गेला होता. परंतु पुन्हा डॉलरच्या तुलनेत रुपया 23 पैशांनी घसरून 91.01 रुपयांवर बंद झाला. सलग दुसऱ्या दिवशी, रुपयाने निचांकी पातळी गाठली. अमेरिकेच्या व्यापार करारावरील अनिश्चितता आणि परदेशी निधीच्या सततच्या बाहेर जाण्यामुळे रुपयावर दबाव आला आहे. 2025 पर्यंत रुपया 6 टक्क्यांनी प्रभावीत होत राहिला आहे. 1 जानेवारी रोजी, रुपया डॉलरच्या तुलनेत 85.72 वर होता, जो आता 90.87 वर पोहोचला आहे. रुपयाच्या घसरणीमुळे आयात महाग होईल. रुपयाच्या घसरणीचा अर्थ असा आहे की भारतासाठी वस्तूंची आयात महाग होईल. याशिवाय, परदेशात प्रवास करणे आणि वाचन करणे देखील महाग झाले आहे.

रुपया घसरण्याची तीन कारणे

अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी भारतीय आयातीवर 50 टक्के कर लादला आहे, ज्यामुळे भारताचा जीडीपी विकास 60-80 बेसिस पॉइंट्सने कमी होऊ शकतो आणि वित्तीय तूट वाढू शकते. यामुळे निर्यात कमी होऊ शकते. परकीय चलनाचा प्रवाह कमी आहे. म्हणूनच रुपया दबावाखाली आहे. परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (एफआयआय) जुलै 2025 पासून भारतीय मालमत्तांमध्ये 1.55 लाख कोटी रुपयांपेक्षा जास्त विक्री केली आहे. याचे कारण अमेरिकेच्या व्यापार शुल्काबद्दल चिंता आहे. यामुळे डॉलरची मागणी वाढली आहे (विक्री डॉलरमध्ये रूपांतरित होते), ज्यामुळे रुपया खाली येत आहे. तेल आणि सोने कंपन्या हेजिंगसाठी डॉलर खरेदी करत आहेत. इतर आयातदार देखील टॅरिफ अनिश्चिततेमुळे डॉलरचा साठा करत आहेत. यामुळे रुपयावर सतत दबाव येत आहे.

त्रिवेदी पुढे म्हणाले की, धातू आणि सोन्याच्या विक्रमी उच्च किमतींमुळे आयात बिल वाढले आहे. अमेरिकेच्या उच्च शुल्कामुळे भारतीय निर्यातीची स्पर्धात्मकता दुखावली गेली आहे. ते म्हणाले, यावेळी आरबीआयचा हस्तक्षेप देखील खूप कमी झाला आहे, ज्यामुळे घसरण वेगवान झाली आहे. शुक्रवारी आरबीआय धोरण येत असल्याने, बाजारांना अपेक्षा आहे की मध्यवर्ती बँक चलन स्थिर करण्यासाठी काही पावले उचलेल. तांत्रिकदृष्ट्या, रुपया खूप जास्त विकला गेला आहे. प्रत्येक देशाकडे परकीय चलन साठा असतो ज्याद्वारे तो आंतरराष्ट्रीय व्यवहार करतो. परकीय चलनाच्या गंगाजळीच्या निर्मिती आणि वाढीचा परिणाम चलनाच्या मूल्यावर दिसून येतो. जर भारताच्या परकीय गंगाजळीतील डॉलर अमेरिकन रुपयाच्या गंगाजळीच्या बरोबरीचा असेल तर रुपयाचे मूल्य स्थिर राहील. जर आपला डॉलर पडला तर रुपया कमकुवत होईल, जर तो वाढला तर रुपया मजबूत होईल.