सत्तरीतील हळद उत्पादनाला पावसाचा फटका; यंदा 40 टक्के घटण्याची शक्यता; शेतकऱ्यांची चिंता वाढली
सत्तरीतील जमीन हळद लागवडीसाठी पोषक असल्याने अनेक शेतकरी या पिकाची लागवड करतात. मसाल्यांमध्ये वापरली जाणारी आणि औषधी गुणधर्मांसाठी प्रसिद्ध असलेली हळद राष्ट्रीय तसेच आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत मोठी मागणी असलेले पीक आहे. त्यामुळे शेतकऱ्यांना या पिकातून चांगले आर्थिक उत्पन्न मिळण्याची अपेक्षा असते. मात्र, यंदा पावसाच्या दीर्घ खंडामुळे उत्पादकांच्या अपेक्षांवर पाणी फिरण्याची शक्यता आहे.
लागवडीनंतर पावसाची दडी
सत्तरीतील अनेक गावांमध्ये हळदीची लागवड करण्यात आली आहे. लागवडीनंतर कंद रुजण्यासाठी जमिनीत पुरेसा ओलावा आणि पावसाची आवश्यकता असते. मात्र, यंदा लागवडीनंतर पावसाने दीर्घ विश्रांती घेतल्याने त्याचा परिणाम कंदांच्या रुजण्यावर झाला आहे.
लागवड केलेल्या कंदांपैकी केवळ 50 टक्के कंद रुजल्याचा अंदाज आहे. त्यामुळे बियाणे किंवा लागवडीचे कंद, जमिनीची मशागत आणि मजुरीवर केलेला खर्च वाया जाण्याची भीती शेतकऱ्यांना सतावत आहे. ज्या ठिकाणी हळद रुजली आहे, तेथेही समाधानकारक पाऊस न झाल्याने पिकाच्या वाढीवर परिणाम झाला आहे.
उत्पादनात 40 टक्क्यांपर्यंत घट अपेक्षित
हळदीच्या लागवडीला झालेला उशीर, कंदांचे अपुरे रुजणे आणि पावसाचे कमी प्रमाण या सर्व बाबींचा एकत्रित परिणाम यंदाच्या उत्पादनावर होण्याची शक्यता आहे. हळद उत्पादनात किमान 40 टक्क्यांपर्यंत घट होण्याचा अंदाज व्यक्त केला जात आहे. प्रत्यक्ष उत्पादन किती मिळेल, हे पीक काढणीच्या वेळी स्पष्ट होणार आहे.
उत्पादन घटल्यास लागवडीसाठी केलेल्या गुंतवणुकीची भरपाई करणेही शेतकऱ्यांना कठीण होणार आहे. विशेषतः मर्यादित क्षेत्रात शेती करणाऱ्या आणि हळदीच्या पिकावर अवलंबून असलेल्या उत्पादकांसमोर आर्थिक आव्हान निर्माण झाले आहे. मिश्र पीक पद्धतीचा अवलंब करणाऱ्या शेतकऱ्यांनाही उत्पादनातील घट सहन करावी लागण्याची शक्यता आहे.
आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत हळदीला मागणी
हळद ही भारतीय खाद्यसंस्कृतीतील महत्त्वाचे कृषी उत्पादन आहे. विविध मसाल्यांमध्ये हळदीचा वापर केला जातो. औषधी गुणधर्मांमुळे अन्नप्रक्रिया, औषधी उत्पादने आणि संबंधित उद्योगांमध्येही हळदीला महत्त्व आहे. त्यामुळे राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेत हळदीला मोठी मागणी असते. सत्तरीतील हळद उत्पादकांसाठी ही बाजारपेठ आर्थिक उत्पन्नाचे महत्त्वाचे साधन ठरते.
सत्तरी फार्मर्स प्रोड्युसिंग कंपनीचा दिलासा
हळद उत्पादकांना दिलासा देण्यासाठी सत्तरी फार्मर्स प्रोड्युसिंग कंपनीने महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे. कंपनीने यंदा हळद खरेदी करण्याचा निर्णय घेतला असून, उत्पादकांना खात्रीशीर दर देऊन मोठ्या प्रमाणात हळद खरेदी करण्याची तयारी दर्शविली आहे. त्यामुळे स्थानिक उत्पादकांना विक्रीसाठी पर्यायी व्यवस्था उपलब्ध होणार आहे.
सत्तरीत हळदीचे उत्पादन वाढविण्याच्या दृष्टीने कंपनीने पुढाकार घेण्याचे ठरविले आहे. यासाठी शेतकऱ्यांमध्ये जनजागृती आणि मार्गदर्शन करण्याच्या दृष्टीने प्रयत्न केले जाणार असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. रानटी जनावरांचा उपद्रव तुलनेने कमी असल्यानेही शेतकऱ्यांचा हळद लागवडीकडे कल वाढत आहे.
योग्य बाजारभावाचा प्रश्न कायम
गेल्या काही वर्षांपासून हळद उत्पादनाचा खर्च आणि बाजारपेठेत मिळणारा दर यांचा ताळमेळ बसत नसल्याची तक्रार उत्पादकांकडून केली जात आहे. गतवर्षीही अपेक्षित दर न मिळाल्याने शेतकऱ्यांना आर्थिक नुकसान सहन करावे लागले होते. उत्पादन खर्च, मजुरी, लागवडीचे साहित्य आणि वाहतूक यांचा विचार करता हळदीला योग्य बाजारभाव मिळणे गरजेचे आहे.
यंदा मात्र शेतकऱ्यांसमोर पावसाची अनियमितता आणि बाजारभावाचे संकट अशी दुहेरी आव्हाने उभी राहिली आहेत. वाळपई विभागीय कृषी अधिकाऱ्यांनीही हळद उत्पादनात घट होण्याची शक्यता व्यक्त केली आहे. त्यामुळे यंदाच्या हंगामात शेतकऱ्यांना आर्थिक दिलासा मिळण्यासाठी योग्य बाजारभाव आणि खरेदी व्यवस्थेची भूमिका महत्त्वाची ठरणार आहे.
