दुर्मीळ चुंबकासह बॅटरी-सोलरसाठी स्वदेशीकरणाची गरज

मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही अनंत नागेश्वरन 

नवी दिल्ली : दुर्मिळ पृथ्वी स्थायी चुंबक, बॅटरी सेल आणि पॅथोड साहित्य यासह 3 क्षेत्रांचे स्वदेशीकरण खूप महत्त्वाचे आहे, परंतु त्याची व्यवहार्यता ‘निम्न ते मध्यम’ श्रेणीत आहे, असे भारताचे मुख्य आर्थिक सल्लागार (सीईए) व्ही अनंत नागेश्वरन यांनी सांगितले आहे. दरम्यान चुंबक, बॅटरी आणि सोलर या घटकांचे अधिक प्रमाणात स्वदेशीकरण होण्याची दाट आवश्यकता असल्याचेही नागेश्वरन यांनी म्हटले आहे. यामध्ये कडधान्ये, खाद्यतेल आणि तेलबिया, सक्रिय फार्मास्युटिकल घटक आणि प्रमुख मध्यस्थ आणि नायट्रोजन, फॉस्फरस आणि पोटॅशियम सारख्या खतांच्या कच्च्या मालाच्या पर्यायांचा समावेश आहे. या सात क्षेत्रांपैकी, उर्वरित 3 मध्ये महत्त्वाचे औद्योगिक रसायने, नॉन-फ्रंटियर सेमीकंडक्टर चिप्स आणि दूरसंचार आणि नेटवर्किंग उपकरणे आणि इन्सुलेटेड गेट बायपोलर ट्रान्झिस्टर आणि मेटल-ऑक्साइड-सेमीकंडक्टर फील्ड-इफेक्ट ट्रान्झिस्टर सारख्या पॉवर इलेक्ट्रॉनिक्सचा समावेश आहे. सीईएने डिसेंबरच्या शेवटच्या आठवड्यात राज्य मुख्य सचिवांच्या पाचव्या राष्ट्रीय परिषदेदरम्यान ही माहिती दिली. सध्या चीन आरइपीएमच्या एकूण जागतिक उत्पादनापैकी सुमारे 90 टक्के भागावर नियंत्रण ठेवतो. हे चुंबक वाहनांचे काही भाग, विशेषत: इलेक्ट्रिक वाहनांच्या ट्रॅक्शन मोटर्स बनवण्यासाठी वापरले जातात.