खात्यात पैसे नसले, तरी मिळू शकतात 10000 रुपयांपर्यंत; जनधन खात्याच्या 'या' सुविधेबद्दल जाणून घ्या

नवी दिल्ली : बँक खात्यात पुरेशी रक्कम नसताना अचानक पैशांची गरज भासल्यास प्रधानमंत्री जनधन योजनेच्या पात्र खातेदारांसाठी ओव्हरड्राफ्ट सुविधा उपयोगी ठरू शकते. या सुविधेअंतर्गत पात्र खातेदारांना त्यांच्या खात्यातील शिल्लक रकमेपेक्षा अधिक पैसे वापरण्याची परवानगी मिळू शकते. या सुविधेची कमाल मर्यादा 10000 रुपयांपर्यंत असू शकते.

मात्र, केवळ जनधन खाते असल्यामुळे प्रत्येक खातेदाराला 10000 रुपये मिळतील, असे नाही. ओव्हरड्राफ्ट सुविधा देण्याचा निर्णय संबंधित बँक खातेदाराची पात्रता, खात्याची स्थिती आणि बँकेच्या नियमांनुसार घेते.

ओव्हरड्राफ्ट सुविधा नेमकी काय?

ओव्हरड्राफ्ट ही बँकेकडून दिली जाणारी एक प्रकारची क्रेडिट सुविधा आहे. सामान्य बचत खात्यात उपलब्ध असलेल्या रकमेपुरतेच पैसे काढता किंवा वापरता येतात. मात्र, ओव्हरड्राफ्ट सुविधा मंजूर झाल्यास बँकेने निश्चित केलेल्या मर्यादेपर्यंत खात्यातील शिल्लक रकमेपेक्षा अधिक पैसे वापरता येतात.

वापरलेली अतिरिक्त रक्कम नंतर खात्यात पैसे जमा करून परत करावी लागते. ही क्रेडिट सुविधा असल्याने बँकेच्या नियमांनुसार त्यावर व्याज किंवा इतर शुल्क लागू होऊ शकते.

प्रत्येक जनधन खातेदाराला मिळतील का 10000 रुपये?

नाही. जनधन खाते असणे ही सुविधा मिळण्यासाठी एकमेव अट नाही. खातेदाराने संबंधित बँकेच्या निर्धारित पात्रता अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे. त्यानंतर बँक खात्याची स्थिती आणि इतर निकष तपासून ओव्हरड्राफ्ट सुविधा मंजूर करू शकते.

त्यामुळे 10000 रुपये ही निश्चित रक्कम किंवा जनधन खात्यासोबत मिळणारा हमखास लाभ समजणे योग्य ठरणार नाही. प्रत्यक्षात मंजूर होणारी रक्कम बँकेच्या निर्णयावर अवलंबून असते.

सुविधा मिळवण्यासाठी काय करावे?

जनधन खात्यावर ओव्हरड्राफ्ट सुविधा हवी असल्यास संबंधित बँकेच्या शाखेशी संपर्क साधावा. बँक खातेदाराची पात्रता आणि खात्याची माहिती तपासल्यानंतर सुविधा देण्याबाबत निर्णय घेते.

ओव्हरड्राफ्ट घेण्यापूर्वी मंजूर रक्कम, व्याजदर, परतफेडीची पद्धत आणि लागू होणारे इतर शुल्क यांची माहिती बँकेकडून घेणे महत्त्वाचे आहे.

जनधन खात्याचे इतर फायदे

प्रधानमंत्री जनधन योजनेचा उद्देश देशातील अधिकाधिक नागरिकांना औपचारिक बँकिंग व्यवस्थेशी जोडणे हा आहे. जनधन खात्यामुळे पात्र खातेदारांना विविध बँकिंग आणि सामाजिक सुरक्षा योजनांचा लाभ घेता येतो.

पात्र खातेदारांना RuPay डेबिट कार्ड दिले जाते. 28 ऑगस्ट 2018 नंतर उघडलेल्या नवीन जनधन खात्यांसाठी RuPay कार्डशी संबंधित अपघाती विमा संरक्षण 2 लाख रुपयांपर्यंत करण्यात आले आहे.

याशिवाय पात्र लाभार्थ्यांना विविध सरकारी योजनांचा लाभ थेट बँक खात्यात मिळण्यासाठी डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफरची सुविधा उपलब्ध आहे. पात्र खातेदार प्रधानमंत्री जीवन ज्योती बीमा योजना, प्रधानमंत्री सुरक्षा बीमा योजना आणि अटल पेन्शन योजना यांसारख्या सामाजिक सुरक्षा योजनांशीही जोडले जाऊ शकतात.

त्यामुळे जनधन खाते हे केवळ पैसे जमा करण्यासाठी किंवा काढण्यासाठीचे खाते नसून, पात्रतेनुसार विविध आर्थिक आणि सामाजिक सुरक्षा सुविधांशी जोडणारे महत्त्वाचे माध्यम ठरते.