पालकांनो सावधान! 4 वर्षांखालील मुलांना ‘या’ कफ-कोल्ड औषधांपासून दूर ठेवा; केंद्र सरकारचा मोठा निर्णय

नवी दिल्ली : लहान मुलांच्या आरोग्याच्या सुरक्षिततेच्या दृष्टीने केंद्र सरकारने सर्दी, खोकला आणि अ‍ॅलर्जीच्या उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या काही औषधांबाबत महत्त्वाचा निर्णय घेतला आहे. Chlorpheniramine Maleate आणि Phenylephrine Hydrochloride या दोन घटकांच्या संयोजनातून तयार होणाऱ्या फिक्स्ड डोस कॉम्बिनेशन (FDC) औषधांच्या वापराबाबत केंद्र सरकारने कडक नियम लागू केले आहेत.

नव्या निर्देशानुसार, 4 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना या दोन्ही घटकांचे संयोजन असलेली औषधे देऊ नयेत, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. या निर्णयामुळे अशा औषधांच्या सिरप, ड्रॉप्स आणि इतर स्वरूपांवरही हा नियम लागू होणार आहे.

औषधांच्या पॅकेजिंगवर स्पष्ट इशारा देणे बंधनकारक

केंद्र सरकारच्या निर्देशानुसार, औषध कंपन्यांना प्रत्येक पॅक, लेबल, पॅकेज इन्सर्ट तसेच जाहिरात आणि प्रचार साहित्यावर स्पष्ट वैधानिक इशारा छापावा लागणार आहे. त्यावर ‘4 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांसाठी वापरू नये’ असा स्पष्ट उल्लेख करणे बंधनकारक करण्यात आले आहे.

यापूर्वी हा नियम काही विशिष्ट औषधांच्या प्रकारांपुरता मर्यादित होता. मात्र, आता या दोन घटकांचे संयोजन असलेल्या सर्व संबंधित FDC औषधांचा त्यात समावेश करण्यात आला आहे.

लहान मुलांसाठी धोका का?

Chlorpheniramine Maleate आणि Phenylephrine Hydrochloride यांचा वापर प्रामुख्याने नाक बंद होणे, नाक वाहणे, शिंका येणे आणि अ‍ॅलर्जीच्या लक्षणांपासून आराम मिळवण्यासाठी केला जातो. मात्र, तज्ज्ञ समिती आणि Drugs Technical Advisory Board (DTAB) यांनी केलेल्या आढाव्यात लहान मुलांमध्ये या औषधांच्या वापरामुळे प्रतिकूल परिणाम आणि आरोग्यविषयक गंभीर धोके निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त करण्यात आली.

4 वर्षांखालील मुलांसाठी तुलनेने सुरक्षित उपचार पर्याय उपलब्ध असल्याने या वयोगटात अशा औषधांचा अनावश्यक वापर टाळणे आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.

औषध कायद्यानुसार कडक कारवाईची तरतूद

केंद्र सरकारने Drugs and Cosmetics Act, 1940 मधील कलम 26A अंतर्गत हे निर्देश जारी केले आहेत. अधिकृत राजपत्रात अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्यानंतर हे नियम देशभर लागू झाले आहेत.

औषध उत्पादक, वितरक आणि विक्रेत्यांनी या निर्देशांचे काटेकोरपणे पालन करावे, असे सरकारने स्पष्ट केले आहे. नियमांचे उल्लंघन झाल्यास संबंधितांविरोधात औषध कायद्यानुसार कारवाई केली जाऊ शकते.

पालकांसाठी महत्त्वाचे : 4 वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांना सर्दी, खोकला किंवा अॅलर्जीची लक्षणे दिसल्यास स्वतःहून कफ-कोल्ड औषध देण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक सुरक्षित ठरेल.