विदेशी प्रवास, शिक्षण खर्चात झाली घट

आरबीआय आणि लिबरलाइज्ड रेमिटन्सअंतर्गत माहिती सादर : गुंतवणूक मात्र वाढल्याची नोंद

नवी दिल्ली

रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (आरबीआय) च्या लिबरलाइज्ड रेमिटन्स स्कीम (एलआरएस) अंतर्गत विदेशात जाणारे पैसे ऑक्टोबर 2025 मध्ये वार्षिक आधारावर 1.81 टक्क्यांनी कमी होण्याची शक्यता आहे. प्रवास आणि शिक्षण खर्चामुळे ते गेल्या वर्षीच्या 2.40 अब्ज डॉलर्सवरून 2.35 अब्ज डॉलर्सवर आले आहे. तथापि, परकीय गुंतवणुकीमुळे, त्यातील घट थोडी कमी झाली आहे. रिझर्व्ह बँकेच्या ताज्या आकडेवारीनुसार, 2026 च्या आर्थिक वर्षात एप्रिल ते ऑक्टोबर या कालावधीत 17.2 अब्ज डॉलर्स परदेशात पाठवण्यात आले होते, तर गेल्या वर्षी याच कालावधीत ते 18 अब्ज डॉलर्स होते.

एकूण रेमिटन्समध्ये आंतरराष्ट्रीय प्रवासाचा वाटा सुमारे 60 टक्के आहे. मासिक आकडेवारीनुसार, आंतरराष्ट्रीय प्रवासावरील खर्च आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये याच कालावधीत 1.45 अब्ज डॉलरवरून वर्षाच्या आधारावर 7.02 टक्क्यांनी घसरून 1.35 अब्ज डॉलर झाला. विदेशात शिक्षणावरील खर्च वर्षाच्या आधारावर 26.19 टक्क्यांनी घसरून 16.33 दशलक्ष झाला, जो गेल्या वर्षी याच कालावधीत 22.118 दशलक्ष डॉलर होता.

विदेशी भारतीयांची (एनआरआय) भारतात ठेवींमध्ये घट झाली आहे. आर्थिक वर्ष 2026 मध्ये एप्रिल-ऑक्टोबर दरम्यान ते 8.3 अब्ज डॉलर्सपर्यंत कमी झाले आहे, जे गेल्या वर्षी याच कालावधीत 11.8 अब्ज डॉलर्स होते. हे प्रामुख्याने परकीय चलन अनिवासी बँक (एफसीएनआर-बी) ठेवींमध्ये येणाऱ्या प्रवाहामुळे आहे.

निव्वळ थेट परकीय गुंतवणूकीत वाढ

आर्थिक वर्ष 26 च्या एप्रिल ते ऑक्टोबर या कालावधीत निव्वळ थेट परकीय गुंतवणूक (एफडीआय) गेल्या वर्षीच्या याच कालावधीतील 3.3 अब्ज डॉलर्सवरून जवळजवळ दुप्पट होऊन 6.2 अब्ज डॉलर्स झाली आहे. या कालावधीत, एकूण आणि निव्वळ थेट परकीय गुंतवणूक दोन्ही गेल्या वर्षीच्या तुलनेत जास्त राहिली. ऑक्टोबरमध्ये तो स्थिर राहिला. या महिन्यात एकूण परकीय गुंतवणूकीच्या प्रवाहात सिंगापूर, मॉरिशस आणि अमेरिकेचा वाटा 70 टक्क्यांहून अधिक होता.

भारतीय रिझर्व्ह बँकेने (आरबीआय) ऑक्टोबरमध्ये 11.8 अब्ज डॉलर्सची विक्री केली, जी डिसेंबर 2024 नंतरच्या 10 महिन्यांतील डॉलरची सर्वाधिक विक्री आहे. सप्टेंबरमध्ये रिझर्व्ह बँकेने 7.9 अब्ज डॉलर्सची विक्री केली. ऑक्टोबरमध्ये, डॉलरच्या तुलनेत रुपया 88.80 च्या खाली येण्यापासून रोखण्यासाठी रिझर्व्ह बँकेने त्वरित डॉलर्सचा पुरवठा केला.