रॅपिडोवर 10 लाख रुपयांचा दंड

अवाजवी अतिरिक्त पैसे आणि टीप गोळा करणे, भाडे न वाढवणे आदी गोष्टींचा समावेश

वृत्तसंस्था, नवी दिल्ली

ग्राहक प्राधिकरण सीसीपीएने रॅपिडोवर 10 लाख रुपयांचा दंड ठोठावला आहे. प्राधिकरणाने देशभरातील कॅब आणि बाईक-टॅक्सी क्षेत्राची चौकशी केली होती. यादरम्यान असे आढळून आले की, रॅपिडो अॅप राईड बुकिंग करताना चुकीच्या पद्धतीचा अवलंब करत होते. कंपनी ग्राहकांकडून प्री-राईड टिपिंग म्हणजेच राईड सुरू होण्यापूर्वीच टीप मागत होती. याशिवाय, डायनॅमिक प्राइसिंगशी संबंधित त्रुटीही आढळून आल्या. कंपनी अॅपच्या डिझाइनद्वारे असे वातावरण तयार करत असे, ज्यामुळे ग्राहकांवर जास्त पैसे देण्याचा दबाव येत असे.

बुकिंगवेळचे अॅपवरचे संदेश

जेव्हा एखादा ग्राहक अॅपवर राईड बुक करायचा, तेव्हा अॅप सुरुवातीला एक निश्चित भाडे दाखवायचे. त्यानंतर बुकिंग प्रक्रिया सुरू झाल्याचे वेगवेगळे संदेश येऊ लागले. अॅपवर असे लिहिले होते की, भाडे जितके जास्त, तितकी राईड मिळण्याची शक्यता जास्त. याशिवाय, अॅपवर आणखी एक संदेश दाखवला जात होता ड्रायव्हर 60 रुपयांची राईड स्वीकारत नाही, भाडे 10, 20 किंवा 30 रुपयांनी वाढवून सांगा.

रॅपिडोच्या अल्गोरिदमचा ग्राहकांवर कसा परिणाम होतो?

रॅपिडोचा हा अल्गोरिदम ग्राहकाच्या मनात गैरसमज निर्माण करत होता. त्याला वाटायचे की जास्त पैसे दिल्याशिवाय गाडी लवकर मिळणार नाही. बुकिंगच्या वेळी ग्राहक घाईत असतो. हे अॅपच्या सेवेवर अवलंबून असते. त्यामुळे त्याला राईड डिस्काउंटपेक्षा जास्त पैसे देण्यास भाग पाडले जात होते.

प्रशासनाने याला ‘कन्फर्म शेमिंग’ आणि ‘डार्क पॅटर्न’ का म्हटले?

सरकारने ‘डार्क पॅटर्न मार्गदर्शक तत्त्वे, 2023’ तयार केली आहेत. या नियमांनुसार, अशा प्रकारच्या वर्तनाला ‘कन्फर्म शेमिंग’ मानले जाते. जेव्हा ग्राहक बुकिंगच्या शेवटच्या टप्प्यावर पोहोचतो, तेव्हा अतिरिक्त पैसे मागण्यासाठी त्याच्या मनावर दबाव टाकला जातो. जर तुम्ही पैसे वाढवले नाहीत, तर तुम्हाला राइड मिळणार नाही. यामुळे, ग्राहकाला जास्त पैसे देण्यास भाग पाडले जाते.

रॅपिडोने काय युक्तिवाद दिला?

रॅपिडोने केंद्रीय प्राधिकरणासमोर तीन मुख्य गोष्टी सांगितल्या आहेत. अॅपवरील टिप देणे हे पूर्णपणे ग्राहकाच्या पसंतीवर अवलंबून आहे. ग्राहक अतिरिक्त पैसे देतो की नाही, अॅपचा मॅचिंग अल्गोरिदम तेच काम करतो. अॅपचे संदेश हे आपल्या आयुष्यातील राईड आणि ड्रायव्हर यांच्यातील व्यवहारांसारखेच आहेत.