...उत्पादन क्षेत्रातील रोजगार वाढला

कारखान्यांमध्ये 14.1 लाख नवीन नोकऱ्यांची भर : राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाची आकडेवारी

वृत्तसंस्था, नवी दिल्ली

राष्ट्रीय सांख्यिकी कार्यालयाने प्रसिद्ध केलेल्या वार्षिक उद्योग सर्वेक्षणानुसार (एएसआय), 2024-25 मध्ये भारतातील नोंदणीकृत उत्पादन क्षेत्रात रोजगार निर्मितीला गती मिळाली आहे. या कालावधीत, कार्यरत लोकांची संख्या 7.2 टक्क्यांनी म्हणजेच 14.1 लाखांनी वाढली आणि प्रथमच 2 कोटींचा आकडा पार केला. कोरोना महामारीने प्रभावित झालेल्या 2021 या आर्थिक वर्षातील 1.6 कोटींच्या तुलनेत, गेल्या 5 वर्षांत कारखान्यांमधील रोजगार सुमारे 49 लाखांनी किंवा 30.5 टक्क्यांनी वाढला आहे.

उत्पादन प्रक्रियेत किंवा संबंधित कामात एजन्सीमार्फत थेट नोकरीवर ठेवलेल्या लोकांच्या संख्येत झालेली वाढ ही एकूण 14.1 लाख रोजगार वाढीपैकी 80 टक्के आहे. उर्वरित वाढीमध्ये इतर श्रेणीतील कर्मचारी आणि पर्यवेक्षकीय व व्यवस्थापकीय कर्मचाऱ्यांचा समावेश आहे. जलद उत्पादनासोबतच नवीन नोकरभरतीही वाढली आहे. कारखान्यांचे उत्पादन 7.8 टक्क्यांनी वाढून 165.24 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले, जे मागील वर्षीच्या 5.8 टक्के वाढीपेक्षा जास्त आहे. सकल मूल्यवर्धित 9.6 टक्क्यांनी वाढून 26.94 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचले, तथापि ही वाढ 2024 या आर्थिक वर्षात नोंदवलेल्या 11.9 टक्के वाढीपेक्षा कमी आहे.

सांख्यिकी आणि कार्यक्रम अंमलबजावणी मंत्रालयाने एका निवेदनात म्हटले आहे की, ‘नोंदणीकृत उत्पादन क्षेत्राने आर्थिक वर्ष 2024-25 दरम्यान व्यापक वाढ नोंदवली असून, भांडवली गुंतवणूक, उत्पादन, एकूण मूल्यवर्धन, रोजगार आणि वेतन यांसारखे बहुतेक प्रमुख आर्थिक निर्देशक मागील वर्षाच्या तुलनेत वाढले आहेत.’

वेतन खर्चात वाढ

याव्यतिरिक्त, कर्मचाऱ्यांच्या संख्येच्या तुलनेत वेतन खर्चात वेगाने वाढ झाली आहे. आर्थिक वर्ष 2025 मध्ये एकूण वेतन (बोनससह वेतन आणि पगाराची बेरीज) 12.1 टक्क्यांनी वाढले, जे आर्थिक वर्ष 2024 मधील 11.9 टक्क्यांपेक्षा किंचित जास्त आहे. तथापि, वैयक्तिक वेतनातील वाढ मंद राहिली. प्रति कर्मचारी सरासरी पगार 5.3 टक्क्यांनी वाढून वार्षिक सुमारे 2.28 लाख रुपये झाला, जो आर्थिक वर्ष 2024 मधील 5.5 टक्क्यांच्या वाढीपेक्षा किंचित कमी आहे.

उद्योगनिहाय रोजगार

उद्योगनिहाय, अन्न उत्पादन उद्योगाने सर्वाधिक 23.6 लाख लोकांना रोजगार दिला आहे, जो एकूण रोजगाराच्या 11.2 टक्के आहे. यानंतर वस्त्राsद्योगात 17.6 लाख, मूलभूत धातू उद्योगात 15.8 लाख, मोटार वाहन उद्योगात 14.8 लाख आणि तयार कपड्यांच्या क्षेत्रात 14.6 लाख रोजगारांचा क्रमांक लागतो.