El Nino weather 2026 शेतीच्या समस्या ते पाणी टंचाई...जग होणार पेटती भट्टी, संयुक्त राष्ट्रप्रमुख नेमकं काय म्हणाले?
जागतिक तापमानवाढीचं संकट दिवसेंदिवस तीव्र होताना दिसत आहे. आता एल निनोने यावर्षी वेगळ्याच संकटाची चाहूल दिली आहे. या वर्षी आणि २०२७ मध्ये जगाला एका मोठ्या हवामान संकटाचा सामना करावा लागू शकतो. एका नवीन अंदाजानुसार, हवामानशास्त्रज्ञांनी इशारा दिला आहे की या वर्षीचा एल निनो आतापर्यंतचा सर्वात शक्तिशाली असू शकतो. या घटनेमुळे जगभरात तापमान विक्रमी पातळीवर वाढेल, ज्याचे थेट परिणाम शेतीच्या नुकसानीपासून ते पाण्याच्या टंचाईपर्यंत दिसून येतील.
'लाइव्ह सायन्स'नुसार, युरोपियन सेंटर फॉर मीडियम-रेंज वेदर फोरकास्ट्स (ECMWF) च्या अंदाजानुसार, एल निनोमुळे या वर्षी डिसेंबरपर्यंत मध्य विषुववृत्तीय पॅसिफिक महासागरातील समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान सरासरीपेक्षा ५.४ अंश फॅरेनहाइट (३ अंश सेल्सिअस) ने वाढू शकते. काही अंदाजानुसार तापमान ७.२°F (४°C) पर्यंत वाढू शकते.
जर ECMWF चे अंदाज खरे ठरले, तर या वर्षीच्या एल निनोमुळे (नैसर्गिक हवामान चक्रातील एक उष्ण टप्पा) जगभरातील तापमानात लक्षणीय वाढ होईल. हा एल निनो २०१५-२०१६ आणि १९९७-१९९८ च्या मागील विक्रमी एल निनोपेक्षा खूपच अधिक शक्तिशाली असेल. मागील दोन एल निनो घटनांदरम्यान, निनो ३.४ निर्देशांकाने तापमान सरासरीपेक्षा ४.१°F (२.३°C) ने वाढवले होते.
वॉशिंग्टन पोस्टचे हवामानशास्त्रज्ञ आणि जागतिक हवामान लेखक बेन नोल यांनी 'X' या सोशल प्लॅटफॉर्मवर लिहिले आहे की, आता जवळजवळ प्रत्येक अंदाजानुसार तापमान +३°C पेक्षा जास्त आणि काही अंदाजानुसार तर +४°C पेक्षाही जास्त असेल . हा अंदाज आतापर्यंतच्या सर्वात शक्तिशाली एल निनोकडे निर्देश करतो. हा निश्चितच जगासाठी एक इशारा असायला हवा
एल निनोमुळे उष्णता वाढत आहे
पॅसिफिक महासागरातील एल निनो-सदर्न ऑसिलेशन (ENSO) या नैसर्गिक हवामान चक्राचा भाग म्हणून दर दोन ते सात वर्षांनी एल निनोच्या घटना घडतात. एल निनोच्या काळात, मध्य आणि पूर्व पॅसिफिकमधील समुद्राच्या पृष्ठभागाचे तापमान वाढते. यामुळे व्यापारी वारे कमकुवत होतात आणि जगभरातील तापमान व पर्जन्यमानावर परिणाम होतो.
पृथ्वीवरील शेवटची एल निनोची घटना जून २०२३ ते एप्रिल २०२४ पर्यंत चालली. यामुळे आधीच उष्ण होत असलेल्या जगाचे तापमान आणखी वाढले, ज्यामुळे २०२४ हे आतापर्यंतचे सर्वात उष्ण वर्ष ठरले आणि तापमानवाढीने १.५°C (२.७°F) ची मर्यादा ओलांडलेले हे पहिलेच वर्ष ठरले.
एल निनोवरील एकमेव प्रभावी प्रतिसाद म्हणजे संकटाच्या प्रमाणात हवामान कृती करणे: जीवाश्म इंधनावरील आपले अवलंबित्व संपवणे, नवीकरणीय ऊर्जेकडे वेगाने संक्रमण करणे, सर्वात असुरक्षित लोकांचे संरक्षण करणे आणि सर्वांसाठी पूर्व चेतावणी प्रणाली लागू करणे.
संयुक्त राष्ट्र प्रमुखांनी जगाला इशारा दिला
जागतिक हवामान संघटनेने (WMO) इशारा दिला आहे की, ही हवामान प्रणाली सप्टेंबरपूर्वी तयार होण्याची ८०% शक्यता आहे आणि नोव्हेंबरपूर्वी ९०% शक्यता आहे. संयुक्त राष्ट्रांचे सरचिटणीस अँटोनियो गुटेरेस यांनी म्हटले आहे की, येत्या काही महिन्यांत एल निनो ९०% निश्चिततेने आपल्या दारावर धडकणार आहे . जगाने याला हवामानाचा इशारा म्हणून घेतले पाहिजे.
गुटेरेस यांनी यावर जोर दिला की, यामुळे आधीच धोकादायकपणे तापत असलेल्या ग्रहावरील उष्णता आणखी वाढेल . ते म्हणाले की, एल निनोची परिस्थिती तापत चाललेल्या जगाच्या आगीत तेल ओतण्याचे काम करेल. त्याचे परिणाम दूरवर पसरतील आणि खूप वेगाने सीमा ओलांडतील. अशा परिस्थितीत, खबरदारीचे उपाय करणे आवश्यक आहे.