एसआयआर प्रक्रिया पूर्ण झालेल्या राज्यांत मतदार नोंदणीच्या अर्जातील अतिरिक्त घोषणापत्र हटवले

नवी दिल्ली : विशेष सखोल मतदार यादी पुनरावलोकनाची (एसआयआर) प्रक्रिया पूर्ण झालेल्या राज्यांमध्ये नवीन मतदार नोंदणीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या ‘फॉर्म ६’सोबत आवश्यक असलेले अतिरिक्त एसआयआर घोषणापत्र हटवण्याचा निर्णय भारत निवडणूक आयोगाने घेतला आहे. या निर्णयामुळे संबंधित राज्यांतील नवीन मतदारांच्या नोंदणीची प्रक्रिया पूर्वीपेक्षा सुलभ होण्याची शक्यता आहे.

‘फॉर्म ६’ हा मतदार यादीत नवीन मतदार म्हणून नाव समाविष्ट करण्यासाठी वापरला जाणारा अधिकृत अर्ज आहे. एसआयआर प्रक्रियेदरम्यान या अर्जासोबत अतिरिक्त घोषणापत्राची तरतूद करण्यात आली होती. त्यामध्ये अर्जदाराने स्वतःचे किंवा पालकांचे पूर्वीच्या विशेष सखोल पुनरावलोकनातील मतदार यादीशी संबंधित तपशील सादर करणे अपेक्षित होते.

एसआयआर पूर्ण झालेल्या राज्यांनाच निर्णय लागू

निवडणूक आयोगाचा हा बदल ज्या राज्यांमध्ये एसआयआरची प्रक्रिया पूर्ण झाली आहे, त्यापुरताच लागू आहे. त्यामुळे ज्या राज्यांमध्ये एसआयआरची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे, तेथे संबंधित प्रक्रियेनुसार अतिरिक्त घोषणापत्राची आवश्यकता कायम राहू शकते.

निवडणूक आयोगाच्या संकेतस्थळावर सध्या नवीन मतदार नोंदणीसाठी ‘फॉर्म ६’ उपलब्ध असून, एसआयआरसाठी स्वतंत्र घोषणापत्राची सुविधाही दाखवण्यात आली आहे.

अतिरिक्त घोषणापत्रावरून वाद

‘फॉर्म ६’सोबत अतिरिक्त एसआयआर घोषणापत्र जोडण्याच्या निर्णयावर यापूर्वी प्रश्न उपस्थित झाले होते. या घोषणापत्रामुळे मतदार नोंदणीच्या प्रक्रियेत अतिरिक्त माहिती आणि कागदपत्रांची आवश्यकता निर्माण होत असल्याचा मुद्दा चर्चेत आला होता. तसेच, ‘फॉर्म ६’ हा निवडणूक नियमांनुसार निर्धारित केलेला वैधानिक अर्ज असल्याने त्यामध्ये बदल करण्याच्या प्रक्रियेबाबतही प्रश्न उपस्थित झाले होते.

दरम्यान, निवडणूक आयोगाने एसआयआरचा मुख्य उद्देश एकही पात्र नागरिक मतदार यादीतून वगळला जाऊ नये आणि अपात्र व्यक्तीचा समावेश होऊ नये, हा असल्याचे स्पष्ट केले आहे.

नवीन मतदारांसाठी काय बदलणार?

एसआयआर पूर्ण झालेल्या राज्यांमध्ये नवीन मतदार म्हणून नाव नोंदवण्यासाठी अर्ज करणाऱ्या नागरिकांना अतिरिक्त एसआयआर घोषणापत्राची आवश्यकता नसल्याने अर्ज प्रक्रिया तुलनेने सोपी होणार आहे. मात्र, मतदार म्हणून नोंदणीसाठी आवश्यक असलेल्या इतर कायदेशीर अटी आणि ‘फॉर्म ६’मधील आवश्यक माहिती देण्याची प्रक्रिया कायम राहणार आहे.

निवडणूक आयोगाच्या मतदार सेवा संकेतस्थळावर नवीन मतदार नोंदणी, मतदार यादीतील माहिती दुरुस्ती, पत्ता बदल आणि अर्जाची स्थिती तपासण्यासह विविध सुविधा उपलब्ध आहेत.

या निर्णयामुळे एसआयआर पूर्ण झालेल्या राज्यांतील नवीन मतदारांसाठी नोंदणी प्रक्रिया अधिक सुलभ करण्याचा आयोगाचा प्रयत्न असल्याचे दिसून येते.