डिजीटल पेमेंट, युपीआय, आरटीजीएससह क्रेडीट कार्डचा दबदबा
आरबीआयच्या डिसेंबर 2025 च्या सिस्टम अहवाल 2025 मधून खुलासा
वृत्तसंस्था, नवी दिल्ली
भारती रिझर्व्ह बँक (आरबीआय)च्या डिसेंबर 2025 च्या पेमेंट सिस्टम्स अहवालानुसार, देशात आता दररोज सरासरी 77.6 कोटी डिजिटल व्यवहार होत आहेत. ही आकडेवारी दर्शवते की भारत वेगाने कॅशलेस अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल करत आहे आणि लोक लहान-मोठ्या पेमेंटसाठी डिजिटल माध्यमांचा अवलंब करत आहेत.
डिजिटल पेमेंटबद्दल मोठा खुलासा
भारतात डिजिटल पेमेंटचा वापर सातत्याने वाढत आहे. आरबीआयच्या डिसेंबर 2025 च्या पेमेंट सिस्टम्स अहवालानुसार, देशात आता दररोज सरासरी 77.6 कोटी डिजिटल व्यवहार होत आहेत. ही आकडेवारी दर्शवते की भारत वेगाने कॅशलेस अर्थव्यवस्थेकडे वाटचाल करत आहे आणि लोक लहान-मोठ्या पेमेंटसाठी डिजिटल माध्यमांचा अवलंब करत आहेत.
भारतात यूपीआयचे वर्चस्व
आरबीआयच्या अहवालानुसार, 2025 च्या उत्तरार्धात एकूण डिजिटल व्यवहारांमध्ये यूपीआयचा वाटा 85.5 टक्के आहे. 2025 च्या उत्तरार्धात (एच2) युपीआयद्वारे 12,191 कोटी व्यवहार झाले, तर 2021 च्या पूर्वार्धात (एच1) हा आकडा केवळ 1,530 कोटी होता. यावरून हे अधिकाधिक दिसून येते की युपीआय दैनंदिन जीवनाचा एक महत्त्वाचा भाग बनला आहे. किराणा दुकानांपासून ते ऑनलाइन शॉपिंग आणि बिल भरण्यापर्यंत, युपीआयचा वापर सर्वत्र वाढत आहे.
10 वर्षांत डिजिटल पेमेंटचे प्रमाण 33 पटीने वधारले
अहवालात म्हटले आहे की, गेल्या 10 वर्षांत भारतातील डिजिटल पेमेंटचे प्रमाण 33 पटीने वाढले आहे. रिअल-टाइम पेमेंट सिस्टीम आणि स्मार्टफोनच्या वाढत्या वापरामुळे या बदलाला आणखी गती मिळाली आहे. रोख पेमेंटवरील लोकांचे अवलंबित्व हळूहळू कमी होत आहे.
क्रेडिट कार्ड खर्चात मोठी वाढ
देशात क्रेडिट कार्डचा वापरही झपाट्याने वाढत आहे. 2025 मध्ये क्रेडिट कार्डवरील एकूण खर्च 23.2 लाख कोटी रुपयांपर्यंत वाढला, तर 2021 मध्ये तो 8.9 लाख कोटी रुपये होता. अहवालानुसार, खासगी बँकांनी क्रेडिट कार्ड बाजारावरील आपली पकड अधिक मजबूत केली आहे. आता एकूण थकित क्रेडिट कार्डांमध्ये त्यांचा वाटा 71.1 टक्के पर्यंत वाढला आहे.
डेबिट कार्डचा वापर झपाट्याने कमी
यूपीआयच्या वाढत्या वापराचा परिणाम डेबिट कार्डवर स्पष्टपणे दिसून येत आहे. 2021 ते 2025 दरम्यान डेबिट कार्ड व्यवहारांच्या संख्येत 67 टक्के घट नोंदवली गेली. लोकांना आता एटीएम कार्डऐवजी थेट मोबाईलवरून यूपीआय पेमेंट करणे अधिक सोपे आणि सोयीस्कर वाटत आहे.