महायुतीतील नेत्यांची कोंडी आणि तत्त्वशून्य राजकारण

महाराष्ट्राच्या राजकीय पटलावर सध्या महायुती (भाजप, शिवसेना शिंदे गट, राष्ट्रवादी अजित पवार गट) मधील अंतर्गत तणाव आणि आरोप-प्रत्यारोपांचा फेरा सुरू आहे. अशोक चव्हाण, अजित पवार आणि एकनाथ शिंदे यांसारख्या नेत्यांनी आपापले पक्ष सोडून किंवा फोडून भाजपसोबत जाण्याचा निर्णय घेतला, ज्यात त्यांच्या वैयक्तिक प्रकरणांची भूमिका मोठी होती. मात्र, सत्ता स्थिर झाल्यानंतर या नेत्यांना भाजपच्या कनिष्ठ नेत्यांकडूनही अपमान आणि स्थानिक पातळीवर अडवणूक सहन करावी लागत आहे. तत्वशून्य राजकारणातून महाराष्ट्रात जे घडत आहे ती राजकारणाची अवस्थाच दयनीय आहे.

उपमुख्यमंत्री शिंदे, पवारांवरील हल्ले वाढताच प्रत्युत्तर देणे क्रमप्राप्त ठरले असून, अजित पवार व शिंदे गटाकडून समर्थक जोरदार हल्लाबोल करत आहेत. हे भडक वक्तव्य महायुतीच्या एकजुटीला धोका देत असून, कधीकाळी हाताखाली काम करणाऱ्या कार्यकर्त्यांना या नेत्यांवर टीका करण्यास प्रवृत्त करणे पेचप्रसंग वाढवत आहे. त्याहून विचित्र कोंडी आहे अशोक चव्हाणांसारख्यांची. त्यांची भाजपमध्ये कोंडी होत आहे. त्यांच्या देखत मुख्यमंत्र्यांनी काँग्रेसने 70 वर्षात विकास केला नाही अशी टीका केली जी शंकरराव चव्हाण यांच्यावर घसरणारी होती. चव्हाणांना ती ऐकावी लागलीच. पण, काँग्रेसने शंकरराव चव्हाणांचा वारसा सांगत अशोकरावांना झोडून काढले. दुसरीकडे, आकोटमध्ये भाजप एमआयएम युती व अंबरनाथसारख्या काँग्रेसमधील नेत्यांच्या तत्त्वशून्य युतींचा आरसा दिसल्यावर कार्यकर्त्यांवर कारवाईचा अधिकार नेत्यांकडे राहिला आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.

अशोक चव्हाण, अजित पवार व एकनाथ शिंदे यांसारख्या नेत्यांनी भाजपसोबत जाण्याचा निर्णय घेतला, ज्यात वैयक्तिक प्रकरणांची भूमिका महत्त्वाची ठरली. अजित पवारांवर सिंचन घोटाळ्याचे आरोप होते, ज्यात 70 हजार कोटी रुपयांच्या भ्रष्टाचाराचा उल्लेख होतो. तर एकनाथ शिंदे आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी उद्धव ठाकरेंविरोधात बंड करण्यामागेही कारणे सांगितली जातात. फुटलेल्यातील अनेकांच्या चौकशा सुरूही होत्या. तर अशोक चव्हाणांनीही अशाच कारणांनी काँग्रेस सोडून भाजपमध्ये प्रवेश केला. हे पक्षांतर केवळ राजकीय नव्हते, तर वैयक्तिक संरक्षण आणि सत्ताकांक्षेचे परिणाम होते. सत्ता मिळाल्यानंतर मात्र या नेत्यांना अपेक्षित सन्मान मिळत नसल्याचे दिसते. भाजपच्या कनिष्ठ नेत्यांकडून अपमान आणि स्थानिक अडवणूक सुरू झाली आहे. उदाहरणार्थ, पिंपरी-चिंचवडमध्ये अजित पवारांनी भाजपवर भ्रष्टाचाराचे आरोप केले, ज्यात पालिकेच्या ठेवी मोडणे आणि रस्त्यासाठी अवाढव्य निधी मंजूर करणे यांचा समावेश आहे. याला प्रत्युत्तर देत भाजपचे महेश लांडगे यांनी अजित पवारांना सिंचन घोटाळा लपवण्यासाठी भाजपात आल्याचे म्हटले. या नेत्यांच्या पक्षांतरामुळे महायुतीत असमतोल निर्माण झाला आहे. वैयक्तिक प्रकरणांमुळे ते भाजपकडे आले, पण आता कनिष्ठ नेत्यांकडून होणारी अडवणूक त्यांना अस्वस्थ करत आहे. कधीकाळी हाताखाली काम करणारे कार्यकर्ते आता या नेत्यांवर टीका करत आहेत, ज्यात लांडगेंचे वक्तव्य उदाहरण आहे. यामुळे पेच वाढत असून, महायुतीच्या नेत्यांना आपल्या समर्थकांकडून प्रत्युत्तर देणे भाग पडत आहे. हे भडक वक्तव्य युतीच्या स्थिरतेला धोका देत आहेत, कारण वैयक्तिक हितसंबंध आणि सत्ताकांक्षा यांच्यात संघर्ष वाढत आहे. पण आता भाजपला त्याची तमा राहिलेली नाही.

अपमान आणि प्रत्युत्तर

अजित पवार वा शिंदे गटाची भूमिका सत्ता स्थिर झाल्यानंतर अजित पवार व एकनाथ शिंदे यांना भाजपच्या स्थानिक नेत्यांकडून विरोध व अपमान सहन करावा लागत आहे. अजित पवारांनी पिंपरी-चिंचवडमध्ये भाजपवर हल्लाबोल केला, ज्यात भ्रष्टाचार, ठेवी मोडणे व कर्ज वाढवणे यांचा उल्लेख आहे. त्यांनी म्हटले, ‘माझ्यावर 70 हजार कोटीचा आरोप करणाऱ्यांसोबत मी सरकारमध्ये आहे.’ याला भाजपचे रवींद्र चव्हाण, चंद्रशेखर बावनकुळे आणि आशीष शेलार यांनी प्रत्युत्तर दिले, ज्यात सिंचन घोटाळ्याचा उल्लेख करून अजित पवारांना घेरले. शिंदे गटाचे प्रताप सरनाईक यांनीही भाजपच्या अहंकारावर टीका केली, ज्यात ते म्हणाले, ‘मोदी-शहांनी शिंदेंना मुख्यमंत्री करून उपकार केले, पण स्थानिक नेते गळ्याला हात घालत असतील तर जागा दाखवू.’ हे दाखवते की, प्रत्युत्तर देणे क्रमप्राप्त ठरले आहे. अजित पवार व शिंदे गटाचे समर्थक भडक वक्तव्य करत आहेत, ज्यात वैयक्तिक अपमान व सत्ताकांक्षेचा मुद्दा केंद्रस्थानी आहे. कधीकाळी हाताखाली असणारे कार्यकर्ते आता या नेत्यांवर टीका करत असल्याने पेच वाढत आहे. हे महायुतीत असमतोल निर्माण करत असून, युतीच्या नेत्यांना आपल्या भागात अडवणूक सहन करावी लागत आहे. परिणामी, राजकीय वातावरण अधिक गढूळ होत असून, निवडणुकीच्या प्रचारात फूट पडण्याची शक्यता आहे.

अशोक चव्हाणांची कोंडी, काँग्रेसची संधी

अशोक चव्हाणांसारख्या नेत्यांची कोंडी होत असून, त्यांना अपमान सहन करावा लागत आहे. मुख्यमंत्री फडणवीसांनी नांदेडच्या विकासावरून काँग्रेसवर टीका केली, ज्यात चव्हाणांच्या काळातील नियोजनाचा अभाव असल्याचे म्हटले. याला काँग्रेसचे हर्षवर्धन सपकाळ यांनी प्रत्युत्तर दिले, ज्यात ते म्हणाले, ‘अशोक चव्हाणांच्या मनात लाज राहिलीय का?’ सपकाळांनी शंकरराव चव्हाणांचा वारसा स्मरण करून काँग्रेसची ओळख मजबूत केली. चव्हाणांना तोंड दाबून अपमान सहन करावा लागत आहे. काँग्रेसला यातून टीकेची संधी मिळाली असून, ते शंकरराव चव्हाणांचा वारसा काँग्रेसचा असल्याचे दाखवत आहेत. चव्हाणांच्या पक्षांतरामुळे काँग्रेसमध्ये अस्वस्थता आहे, पण हे प्रकरण त्यांना राहुल गांधी यांना खुष ठेवण्यास उपयुक्त ठरणार आहे. त्याची संधी त्यांनी साधली. महायुतीत चव्हाणांची भूमिका दुय्यम राहिल्याने त्यांची कोंडी होत आहे, ज्यात वैयक्तिक अपमान व राजकीय दबाव वाढत आहे.

तत्त्वशून्य युती आणि कार्यकर्त्यांवरील कारवाईचा प्रश्न

नेत्यांच्या पातळीवर तत्त्वशून्य युती होत असताना, आकोट आणि अंबरनाथमध्ये कार्यकर्त्यांनी तशीच युती केल्यावर त्यांना नोटीस दिली जात आहे. आकोटमध्ये भाजपने एमआयएमसोबत हातमिळवणी केल्यावर आमदार प्रकाश भारसाकळे यांना नोटीस बजावली. अंबरनाथमध्ये भाजप-काँग्रेस युतीमुळे काँग्रेसने 12 नगरसेवकांना निलंबित केले. फडणवीसांनी यावर नाराजी व्यक्त केली. हे दाखवते की, नेते तत्त्व गुंडाळतात, पण कार्यकर्त्यांनी तसे केल्यावर कारवाई होते. नेत्यांना टीका सहन करावी लागत असताना, कार्यकर्त्यांनी काढलेला अर्थ आकोट-अंबरनाथमध्ये दिसला, तेव्हा नेत्यांना सत्व आठवले. पण गदारोळ नंतर नेत्यांना कार्यकर्त्यांवर कारवाईचा अधिकार राहिला आहे का? हे तत्त्वहीन राजकारणाचे परिणाम दाखवते, ज्यात युतीच्या नेत्यांची प्रतिमा धोक्यात आहे.

महाराष्ट्रात नेत्यांच्या पक्षांतरामुळे महायुतीत कलह वाढला आहे. वैयक्तिक प्रकरणांमुळे ते भाजपकडे आले, पण अपमान आणि अडवणुकीमुळे प्रत्युत्तर देणे भाग पडत आहे. हे भडक वक्तव्य युतीला कमकुवत करत असून, तत्त्वशून्य युतींमुळे कार्यकर्त्यांचा विश्वास उडत आहे. आगामी निवडणुकांत हे परिणाम दिसतील, ज्यात नेत्यांची कोंडी आणि पक्षांतर्गत फूट मोठे आव्हान ठरेल.

शिवराज काटकर