अमेरिकेत मुले रात्री फेसबुक-इन्स्टाग्राम वापरु शकणार नाहीत

दैनंदिन वापरासाठी मर्यादा लागू : अमेरिकेतील 29 राज्यांमध्ये 16.7 अब्ज डॉलर्सचा कायदेशीर करार

वृत्तसंस्था/नवी दिल्ली

मेटाने आरोप केला आहे की, फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामचा मुलांच्या आणि किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होत आहे. अमेरिकेतील मुले आणि किशोरवयीन मुले रात्री फेसबुक आणि इन्स्टाग्राम वापरू शकणार नाहीत? त्यांच्यासाठी दररोज अॅप चालवण्याची दैनंदिन मर्यादा देखील लागू होणार आहे. 26 ऑगस्ट रोजी मेटा आणि अमेरिकेतील 29 राज्यांमध्ये 16.7 अब्ज डॉलर्स म्हणजेच सुमारे 1.59 लाख कोटी रुपयांच्या एका मोठ्या कायदेशीर करारानंतर हा बदल लागू केला जात आहे. हा नियम संपूर्ण जगात नाही, तर फक्त अमेरिकेत लागू आहे. फेसबुक आणि इन्स्टाग्रामचा मुलांच्या आणि किशोरवयीन मुलांच्या मानसिक आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होत असल्याचा आणि कंपनीने हे नुकसान लोकांपासून लपवल्याचा आरोप मेटावर करण्यात आला होता. एआय मॉडेल्सना प्रशिक्षित करण्यासाठी मुलांचा वैयक्तिक डेटा गोळा केल्याचा आरोपही मेटावर आहे. मेटामध्ये 4 मोठे बदल होणार आहेत.

किशोरवयीन मुलांसाठी दैनंदिन वापराची मर्यादा

रात्रीचे ब्लॉक : किशोरवयीन मुलामुलींसाठी रात्री ब्लॉक करण्याची सुविधा.

कडक वयोमर्यादा तपासणी : लहान मुलांना अॅप्सपासून दूर ठेवण्यासाठी पडताळणीचे साधन.

अल्गोरिदम आणि व्यसन : हे अॅप्स अशा प्रकारे डिझाइन केले आहेत की मुले नोटिफिकेशन्स, ऑटो-प्ले आणि ‘लाइक“ बटणांच्या चक्रात अडकतात. याचा त्यांच्या मेंदूतील डोपामाइनच्या पातळीवर परिणाम होतो, ज्यामुळे ते क्रीन टाइमवरील नियंत्रण गमावतात आणि सोशल मीडियाच्या व्यसनात अडकतात.

हीनतेची भावना : इन्स्टाग्रामवर दिसणारे फिल्टर्स आणि परिपूर्ण जीवनाची चित्रे मुलांमध्ये स्वत:च्या शरीराची इतरांशी तुलना करण्याची सवय लावतात. मेटाच्या अंतर्गत संशोधनात असे आढळून आले आहे की इन्स्टाग्राम अनेक किशोरवयीन मुलामुलींमध्ये शरीर आणि प्रतिमेबद्दल असमाधान वाढवते.

झोपेचा अभाव आणि नैराश्य : रात्री क्रोलिंगमुळे मुलांचे झोपेचे चक्र पूर्णपणे विस्कळीत होते. झोपेच्या या दीर्घकालीन अभावामुळे तीव्र चिंता, नैराश्य आणि अभ्यासात एकाग्रतेचा अभाव निर्माण होतो.

सायबर बुलिंग आणि तुलनेचा दबाव : सोशल मीडियावर सतत स्वत:ची इतरांशी तुलना केल्याने मुलांमध्ये ‘एफओएमओ“ (काहीतरी गमावल्याची भीती) निर्माण होऊ शकते. यासोबतच, सायबर बुलिंग आणि ट्रोलिंगमुळे मुलांच्या आत्मसन्मानाला गंभीर धक्का पोहोचतो.

अयोग्य सामग्रीचा प्रवेश : कठोर वयोमर्यादा तपासणी तंत्रांच्या अभावामुळे, मुले त्यांच्या वयापेक्षा जास्त, भावनिकदृष्ट्या संवेदनशील किंवा त्रासदायक असलेल्या सामग्रीच्या संपर्कात येत होती.

मेटाचे म्हणणे आहे की, सोशल मीडियाचे व्यसन हा आजार नाही. मेटाने आपल्यावरील सर्व आरोप नाकारले आहेत. कंपनीचे म्हणणे आहे की, त्यांनी मुलांच्या सुरक्षेसाठी कठोर व्यवस्था केली आहे. ‘सोशल मीडियाचे व्यसन“ हा एक मान्यताप्राप्त मानसिक आजार नसल्यामुळे, आपण वापरकर्त्यांची दिशाभूल करत नाही, असा युक्तिवाद मेटाने न्यायालयात केला.

या टेक कंपन्यांवरही खटले

मेटा व्यतिरिक्त, स्नॅपचॅट, यूट्यूब आणि टिकटॉक या कंपन्यांवरही न्यायालयात हजारो खटले दाखल आहेत. या कंपन्यांवर लहान मुले आणि तरुणांना व्यसनाधीन करणारी वैशिष्ट्यो जाणूनबुजून त्यांच्या अॅप्समध्ये समाविष्ट केल्याचा आरोप आहे.ं