सीबीआय, ईडीची भीती हेच ठगांचे मोठे शस्र! रेडच्या वेळी सामान्य लोकांनी काय करावे? अधिकाऱ्याने सांगितली पद्धत
नवी दिल्ली : स्वतःला केंद्रीय अन्वेषण विभाग अर्थात सीबीआयचे अधिकारी असल्याचे भासवून घराची झडती घेण्याच्या प्रयत्नाची धक्कादायक घटना दिल्लीतील रोहिणी परिसरात समोर आली आहे. काही जण केंद्रीय अन्वेषण विभागाचे चिन्ह असलेले कपडे आणि ओळखपत्रे घेऊन एका व्यावसायिकाच्या घराबाहेर पोहोचले होते. घरात धाड टाकायची असल्याचे सांगत त्यांनी दरवाजा उघडण्याचा आग्रह धरला. मात्र, व्यावसायिकाच्या पत्नीने दाखवलेल्या प्रसंगावधानामुळे त्यांचा डाव फसला.
पोलिसांकडे करण्यात आलेल्या तक्रारीनुसार, संशयितांनी स्वतःची केंद्रीय अन्वेषण विभागा(ची पथक म्हणून ओळख करून दिली. त्यांच्याकडे ओळखपत्रेही होती. घराची झडती घ्यायची असल्याचे सांगून त्यांनी प्रवेश देण्याची मागणी केली. मात्र, महिलेने दरवाजा उघडण्यास नकार देत आधी झडतीचा न्यायालयीन आदेश दाखवा, अशी मागणी केली.
काही काळ संशयितांनी घराबाहेर थांबून दरवाजा उघडण्यासाठी दबाव टाकला. मात्र, महिलेने शेजाऱ्यांना माहिती दिल्यानंतर परिस्थिती बदलली आणि संशयितांना तेथून माघार घ्यावी लागली.
बनावट अधिकारी ओळखायचे कसे?
केंद्रीय अन्वेषण विभागाच्या मुख्य माहिती अधिकारी बीना यादव यांनी नागरिकांना अशा प्रकारच्या फसवणुकीपासून सावध राहण्याचे आवाहन केले आहे. विभागाच्या नावाने कोणतीही नोटीस किंवा समन्स आल्यास घाबरून न जाता त्याची सत्यता तपासावी, असे त्यांनी सांगितले.
केंद्रीय अन्वेषण विभागाने यासाठी ‘अभय’ प्रणाली सुरू केली आहे. विभागाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर जाऊन भ्रमणध्वनी क्रमांकाद्वारे पडताळणी करता येते. त्यानंतर आलेल्या नोटिशीची प्रत संकेतस्थळावर पाठवून ती खरी आहे की बनावट, याची माहिती घेता येते.
फोनवरून धमकी देऊन पैसे मागितले तर सावधान!
कोणी दूरध्वनीवरून स्वतःला तपास यंत्रणेचा अधिकारी असल्याचे सांगून अटक, धाड किंवा चौकशीची भीती दाखवत असेल आणि पैशांची मागणी करत असेल, तर नागरिकांनी घाबरू नये. अशा प्रकारे पैसे मागणाऱ्यांना पैसे देऊ नयेत.
‘डिजिटल अटक’ नावाची कोणतीही कायदेशीर प्रक्रिया अस्तित्वात नाही, असेही केंद्रीय अन्वेषण विभागाने स्पष्ट केले आहे. त्यामुळे दूरध्वनीवरून धमकी देऊन पैसे उकळण्याचा प्रयत्न झाल्यास तातडीने पोलिसांशी संपर्क साधावा.
केंद्रीय अन्वेषण विभागाची चौकशी कशी सुरू होते?
एखाद्या तक्रारीवर केंद्रीय अन्वेषण विभाग प्राथमिक चौकशी सुरू करू शकतो. या टप्प्यावर प्रत्येक वेळी गुन्हा दाखल झालेला असेलच असे नाही. संबंधित व्यक्तीकडून आवश्यक कागदपत्रे किंवा माहिती मागवली जाऊ शकते.
प्रकरणात गुन्हा दाखल करण्याची आवश्यकता असल्यास नियमित गुन्हा नोंदवून पुढील तपास केला जातो. घराची झडती घेण्याची आवश्यकता असल्यास कायद्यानुसार आवश्यक प्रक्रिया पूर्ण केली जाते.
धाड टाकताना कोणती प्रक्रिया पाळली जाते?
घर किंवा कार्यालयाची झडती घेताना तपास पथकाने आपली ओळख स्पष्ट करणे अपेक्षित असते. झडतीदरम्यान मिळालेली कागदपत्रे, रोख रक्कम किंवा इतर वस्तूंची नोंद केली जाते. या कारवाईची नोंद पंचनाम्यात करण्यात येते.
झडतीच्या कारवाईत स्वतंत्र साक्षीदारांची उपस्थिती आणि संबंधित व्यक्तीच्या हक्कांचे संरक्षण यालाही महत्त्व असते. तपासादरम्यान संबंधित व्यक्तींचे जबाब नोंदवले जाऊ शकतात.
घरात महिला एकटी असेल तर काय करावे?
घरात महिला एकटी असताना कोणी तपास अधिकारी म्हणून आले आणि संशय वाटत असेल, तर तिने घाईघाईने दरवाजा उघडू नये. अधिकाऱ्यांचे ओळखपत्र तपासावे आणि झडतीचा न्यायालयीन आदेश मागावा.
संशय कायम असल्यास स्थानिक पोलिसांशी संपर्क साधावा. आवश्यक असल्यास वकिलाचा सल्लाही घेता येतो.
रोहिणीतील या घटनेत महिलेने दरवाजा न उघडता झडतीचा आदेश मागितला. तिच्या प्रसंगावधानामुळे आणि शेजाऱ्यांच्या हस्तक्षेपामुळे बनावट अधिकाऱ्यांकडून केली जाणारी कथित धाड टळली.
नागरिकांनी लक्षात ठेवावे : केवळ गणवेश, चिन्ह किंवा ओळखपत्र पाहून कोणावरही विश्वास ठेवू नका. तपास यंत्रणेचे अधिकारी असल्याचा दावा करणाऱ्यांची अधिकृत पद्धतीने पडताळणी केल्यानंतरच पुढील कारवाई करू द्या.