बँकिंग क्षेत्रामध्ये आणखी मोठे विलीनीकरण?

ग्लोबल बँकेसाठी बँकिंग क्षेत्रात होणार बदल : बँकांची संख्या कमी होणार

वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली

पुढील वर्षापासून देशातील बँकिंग क्षेत्रात मोठे बदल होणार आहेत. विकसित भारत 2047 चे ध्येय साध्य करण्यासाठी सरकार अधिक मोठ्या आणि जागतिक स्तरावरील बँका निर्माण करण्याची योजना आखत आहे. सध्या देशात 12 सरकारी मालकीच्या बँका आहेत, परंतु मालमत्तेच्या बाबतीत जगातील पहिल्या 50 बँकांमध्ये फक्त स्टेट बँक ऑफ इंडिया (एसबीआय) आहे. एसबीआय 43 व्या क्रमांकावर आहे, तर खाजगी क्षेत्रातील एचडीएफसी बँक 73 व्या क्रमांकावर आहे. मोठ्या बँका बनवून अर्थव्यवस्था मजबूत करता येते असे सरकारचे मत आहे. गेल्या महिन्यात अर्थमंत्री निर्मला सीतारमन म्हणाल्या की भारताला अनेक मोठ्या आणि जागतिक दर्जाच्या बँकांची आवश्यकता आहे. सरकारने रिझर्व्ह बँक आणि सरकारी बँकांशी चर्चा सुरू केली आहे. यावरून हे स्पष्ट होते की सार्वजनिक क्षेत्रातील बँकांमध्ये विलीनीकरणाची प्रक्रिया वेगवान होणार आहे.

यापूर्वीही सरकारने दोन टप्प्यात बँकांचे विलीनीकरण केले होते आणि त्यांना मोठे केले होते. 2019 मध्ये सर्वात मोठे विलीनीकरण झाले होते, जेव्हा चार मोठे विलीनीकरण जाहीर झाले होते. हे विलीनीकरण 2020 पासून लागू झाले. युनायटेड बँक ऑफ इंडिया आणि ओरिएंटल बँक ऑफ कॉमर्सचे पंजाब नॅशनल बँकेत विलीनीकरण झाले. सिंडिकेट बँक कॅनरा बँकेत विलीन झाली. अलाहाबाद बँक इंडियन बँकेत विलीन झाली. आंध्र बँक आणि कॉर्पोरेशन बँक युनियन बँक ऑफ इंडियात विलीन झाली.

2019 च्या सुरुवातीला देना बँक आणि विजया बँक बँक ऑफ बडोदामध्ये विलीन झाली. एसबीआयमध्ये अनेक विलीनीकरणेही झाली. 2017 मध्ये एसबीआयच्या पाच सहयोगी बँका आणि भारतीय महिला बँक एसबीआयमध्ये जोडण्यात आल्या. यामुळे एसबीआयची मालमत्ता 44 लाख कोटी रुपयांवर पोहोचली, ज्यामध्ये 22,500 शाखा आणि 58,000 एटीएम आहेत. एसबीआयने 2016 मध्ये तिच्या पाच उपकंपन्या आणि भारतीय महिला बँक स्वत:मध्ये विलीन करण्याचा प्रस्ताव तिच्या बोर्डाला दिला होता.

विमा क्षेत्रात नव्या बदलाचे संकेत

या वर्षी विमा क्षेत्रातही मोठे बदल झाले. संसदेने सबका बिमा सबकी रक्षा (विमा कायदे सुधारणा) विधेयक 2025 मंजूर केले. यामुळे या क्षेत्रात 100 टक्के थेट परकीय गुंतवणूक (एफडीआय) चा मार्ग मोकळा झाला. जनरली सेंट्रल लाइफ इन्शुरन्सचे एमडी आणि सीईओ आलोक रुंगटा म्हणाले की हे सर्वात मोठे पाऊल आहे. यामुळे नवीन भांडवल, जागतिक कौशल्य आणि नवीन कल्पना येतील.