आधार कार्डमध्ये नाव बदलायचे आहे? लग्न, घटस्फोट आणि पूर्ण नाव बदलण्यासाठी वेगवेगळी कागदपत्रे

नवी दिल्ली : आधार कार्डमध्ये नाव अपडेट करण्याची गरज अनेक कारणांमुळे निर्माण होऊ शकते. लग्नानंतर आडनाव किंवा नाव बदलणे, घटस्फोटानंतर पूर्वीचे नाव पुन्हा वापरणे किंवा कायदेशीर प्रक्रियेद्वारे पूर्ण नाव बदलणे अशा प्रत्येक परिस्थितीसाठी UIDAI ने वेगवेगळी कागदपत्रे निश्चित केली आहेत. त्यामुळे आधारमध्ये नाव अपडेट करण्यापूर्वी आपल्या परिस्थितीनुसार कोणते कागदपत्र ग्राह्य धरले जाते, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.

लग्नानंतर नाव बदलण्यासाठी विवाह प्रमाणपत्र

लग्नानंतर आधार कार्डवरील नाव बदलायचे असल्यास केंद्र किंवा राज्य सरकारने जारी केलेले विवाह प्रमाणपत्र ग्राह्य धरले जाते. विवाह प्रमाणपत्रावर छायाचित्र नसल्यास जुन्या नावावरील छायाचित्र असलेले वैध ओळखपत्रही सादर करावे लागू शकते.

घटस्फोटानंतर नाव बदलण्यासाठी काय?

घटस्फोटानंतर नाव अपडेट करण्यासाठी कौटुंबिक न्यायालयाने जारी केलेला घटस्फोटाचा आदेश किंवा डिक्री वापरता येते. या कागदपत्रावर छायाचित्र नसल्यास जुन्या नावासह छायाचित्र असलेले वैध ओळखपत्र सादर करावे लागते.

पूर्ण नाव बदलण्यासाठी राजपत्र आवश्यक

लग्न किंवा घटस्फोटाशिवाय एखाद्या व्यक्तीला स्वतःचे नाव किंवा पूर्ण नाव बदलायचे असल्यास राजपत्रातील नावबदलाची अधिसूचना आवश्यक आहे. मात्र, हे कागदपत्र केवळ ओळखीचा पुरावा म्हणून स्वीकारले जाते. पत्ता, नातेसंबंध किंवा जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून त्याचा वापर करता येत नाही.

ट्रान्सजेंडर व्यक्तींसाठीही स्वतंत्र तरतूद

ट्रान्सजेंडर व्यक्तींसाठी ट्रान्सजेंडर ओळखपत्र किंवा संबंधित कायद्यानुसार जारी केलेले प्रमाणपत्र नाव आणि लिंग अपडेट करण्यासाठी ग्राह्य धरले जाते. या कागदपत्राचा वापर ओळख, पत्ता आणि जन्मतारखेचा पुरावा म्हणूनही करता येतो.

मुलांच्या नावासाठी काय नियम?

0 ते 18 वर्षे वयोगटातील ज्या मुलांचे आधार कार्डमध्ये नाव ‘Baby of’ अशा स्वरूपात नोंदवलेले आहे, त्यांचे पूर्ण नाव पहिल्यांदा बदलण्यासाठी जन्म प्रमाणपत्र सादर करता येते.

तसेच अल्पवयीन मुलांच्या नावात आडनाव जोडणे, काढणे किंवा बदलणे, नावाच्या स्पेलिंगमध्ये सुधारणा करणे किंवा नावाच्या लहान-मोठ्या स्वरूपात बदल करणे यांसारखे मर्यादित बदल करता येतात. मात्र, मुलाचे मुख्य नाव बदलता येणार नाही.

कागदपत्रांबाबत महत्त्वाचे नियम

आधारमध्ये नाव अपडेट करताना सादर केलेले कागदपत्र वैध असणे आवश्यक आहे. ते संबंधित व्यक्तीच्या नावावरच जारी झालेले असावे आणि त्याची पडताळणी संबंधित जारी करणाऱ्या संस्थेकडून होणे आवश्यक आहे.

आधार कार्डवर नाव सादर केलेल्या कागदपत्रात जसे नमूद आहे, तसेच नोंदवले जाईल. स्वतःहून अतिरिक्त माहिती किंवा शब्द जोडण्याची परवानगी नाही.

याशिवाय ओळखपत्र, जन्मतारखेचा पुरावा आणि इतर कागदपत्रांवरील नाव व जन्मतारीख यामध्ये शक्यतो एकसारखी माहिती असणे महत्त्वाचे आहे. कागदपत्रांमधील माहितीमध्ये विसंगती आढळल्यास आधार अपडेटचा अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.

UIDAI कडून आधार अपडेटसाठी ग्राह्य असलेल्या कागदपत्रांची सविस्तर यादी अधिकृत वेबसाइटवर उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. नाव बदलण्यापूर्वी संबंधित नियम आणि आवश्यक कागदपत्रांची माहिती तपासणे त्यामुळे महत्त्वाचे ठरते.