आधार फिंगरप्रिंट; फेस आयडीची तयारी

‘आधार व्हिजन 2032’ मसुदा तयार : तांत्रिक चौकटीत होणार मोठे बदल

वृत्तसंस्था/ नवी दिल्ली

भारत सरकारने आधारच्या तांत्रिक चौकटीत मोठे बदल करण्याची तयारी सुरू केली आहे. ‘आधार व्हिजन 2032’ दस्तऐवज तयार करण्यात आला आहे. त्यात एआय, क्लाउड कॉम्प्युटिंग, ब्लॉकचेन आणि क्वांटम कॉम्प्युटिंग सारख्या तंत्रज्ञानाचा अवलंब करण्याची शिफारस करण्यात आली आहे.

आधार जलद, सुरक्षित आणि फसवणूकमुक्त करणे हे उद्दिष्ट आहे. नवीन प्रणालीमध्ये, फिंगरप्रिंटऐवजी चेहऱ्याची ओळख हे प्राथमिक माध्यम असेल. आधारचे सीईओ भुवनेश कुमार म्हणाले की व्हिजन 2032 हे लक्ष्य आहे, परंतु तंत्रज्ञान लक्षात घेऊन त्यापलीकडे तयारी केली जात आहे. एआय आणि क्वांटम कॉम्प्युटिंग तांत्रिक लँडस्केप वेगाने बदलत आहेत.

तांत्रिक चौकटीची तयारी

समितीचा मसुदा पुढील महिन्यात अंतिम केला जाईल. तो मार्चमध्ये युआयडीएआयकडे सुपूर्द केला जाणार आहे. यानुसार, पुढील पाच वर्षांसाठी आधारची एक नवीन तांत्रिक चौकट तयार केली जाणार आहे. सध्याचा करार 2027 मध्ये संपेल. 2032 पर्यंत नवीन करारावर स्वाक्षरी केली जाईल.

हे दस्तऐवज तयार करण्यासाठी गेल्या वर्षी ऑक्टोबरमध्ये युआयडीएआयचे अध्यक्ष नीलकांत मिश्रा यांच्या अध्यक्षतेखाली एक समिती स्थापन करण्यात आली होती. यामध्ये सर्वम एआयचे सह-संस्थापक विवेक राघवन, नटनिक्सचे संस्थापक धीरज पांडे, अमृता विद्यापीठाचे डॉ. पी. पूर्णचंद्रन, मिशिगन स्टेट युनिव्हर्सिटीचे प्रो. अनिल जैन आणि आयआयटी जोधपूरचे मयंक वत्स यांचा समावेश होता.

तीन मोठे बदल...

दररोज सुमारे 9 कोटी आधार प्रमाणीकरण केले जाते. यापैकी सुमारे 1 कोटी फेस प्रमाणीकरणाद्वारे केले जाते.

दरमहा फेस ओळखीसह 100 कोटी प्रमाणीकरण करण्याचे सरकारचे लक्ष्य आहे.

एआय सिस्टम वेळोवेळी चेहऱ्याची ओळख अपडेट करेल आणि पुन्हा पुन्हा बायोमेट्रिक्स देण्याची आवश्यकता राहणार नाही.

डिसेंबरपर्यंत 5 कोटी मुले आणि किशोरवयीन मुलांचे बायोमेट्रिक्स अपडेट करण्यात सरकार अपयशी ठरले आहे. ही प्रक्रिया सप्टेंबर 2026 पर्यंत मोफत सुरू राहणार आहे.